Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 80, Shloka 16

मर्गनिर्माणम्

Roadworks and the Royal Route Prepared for Bharata

आज्ञाप्याथ यथाऽज्ञप्ति युक्तास्तेऽधिकृता नराः।रमणीयेषु देशेषु बहुस्वादुफलेषु च।।2.80.15।।यो निवेशस्त्वभिप्रेतो भरतस्य महात्मनः।भूयस्तं शोभयामासुर्भूषाभिर्भूषणोपमम्।।2.80.16।।

ājñāpyātha yathājñapti yuktās te 'dhikṛtā narāḥ |

ramaṇīyeṣu deśeṣu bahusvāduphaleṣu ca || 2.80.15 ||

yo niveśas tv abhipreto bharatasya mahātmanaḥ |

bhūyas taṃ śobhayāmāsur bhūṣābhir bhūṣaṇopamam || 2.80.16 ||

এরপর নিযুক্ত কর্মকর্তারা আদেশমতোই কাজ করলেন। তারা মিষ্ট ফলসমৃদ্ধ মনোরম অঞ্চলে মহাত্মা ভরত-এর জন্য অভিপ্রেত বিশ্রামস্থান নির্বাচন করে এমনভাবে অলঙ্কারে সাজালেন যে তা নিজেই অলঙ্কারের ন্যায় প্রতিভাত হল॥

नक्षत्रेषुin the constellations
नक्षत्रेषु:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
प्रशस्तेषुauspicious, commendable
प्रशस्तेषु:
विशेषण (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रशस्त (कृदन्त; प्र + √शंस् (धातु) )
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; विशेषण
मुहूर्तेषुat auspicious times (muhurtas)
मुहूर्तेषु:
अधिकरण (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
and
:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
तद्विदःthose who know that (astrologers)
तद्विदः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + विद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—तत् (नक्षत्र-मुहूर्त-ज्ञानं) विदन्ति ये
निवेशान्camps, resting-places
निवेशान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिवेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
स्थापयामासुःthey established, set up
स्थापयामासुः:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु) (णिच् causative)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; णिजन्त—स्थापयति
भरतस्यfor/of Bharata
भरतस्य:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
महात्मनःof the great-souled
महात्मनः:
विशेषण (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण

Those authorised ordered the artisans to perform their respective tasks. Thereafter, they selected lovely tracts of land filled with trees bearing varieties of sweet fruits as restingplace for great Bharata and decorated them so splendidly, that they looked like ornaments themseleves.

B
Bharata

FAQs

Dharma is shown as conscientious service: when entrusted with responsibility, one executes it faithfully and with care for comfort, safety, and propriety.

This recension repeats/retains the description of officials preparing Bharata’s halting stations and beautifying them.

Conscientiousness—attention to detail and adherence to instruction in public duty.