Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

अध्याय ५८ — वानरध्वजस्य महेन्द्रास्त्रप्रयोगः

Chapter 58: Arjuna’s Deployment of the Indra-Weapon

तथैव दिव्यं गाण्डीवं धनुरादाय पाण्डव: । शत्रुघ्नं वेगवान्‌ हृष्टो भारसाधनमुत्तमम्‌

tathaiva divyaṃ gāṇḍīvaṃ dhanur ādāya pāṇḍavaḥ | śatrughnaṃ vegavān hṛṣṭo bhārasādhanam uttamam ||

তেমনি বেগবান ও হর্ষিত পাণ্ডব অর্জুন দিব্য গাণ্ডীব ধনু ধারণ করলেন—যা মহাভার বহনে সক্ষম, উত্তম এবং শত্রুনাশক। তিনি স্বর্ণভূষিত, বিচিত্র ও দীপ্তিমান শরসমূহের প্রবল বর্ষণ করলেন; আর নিজের ধনু থেকে নিক্ষিপ্ত শরবৃষ্টির দ্বারা আচার্য দ্রোণের শরবৃষ্টি দ্রুত রোধ করে ভেঙে দিতে লাগলেন। সে দৃশ্য ছিল বিস্ময়কর।

तथाthus, in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormNeuter, Accusative, Singular
गाण्डीवम्Gāṇḍīva (Arjuna's bow)
गाण्डीवम्:
Karma
TypeNoun
Rootगाण्डीव
FormNeuter, Accusative, Singular
धनुःbow
धनुः:
Karma
TypeNoun
Rootधनुस्
FormNeuter, Accusative, Singular
आदायhaving taken
आदाय:
TypeVerb
Rootआ + दा
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
पाण्डवःthe Pāṇḍava (Arjuna)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Singular
शत्रुघ्नम्enemy-slaying
शत्रुघ्नम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशत्रुघ्न
FormNeuter, Accusative, Singular
वेगवान्swift, impetuous
वेगवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootवेगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
हृष्टःdelighted, exhilarated
हृष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootहृष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
भारसाधनम्able to bear weight/strain
भारसाधनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभारसाधन
FormNeuter, Accusative, Singular
उत्तमम्excellent, best
उत्तमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormNeuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

वैशम्पायन (Vaiśampāyana)
पाण्डव / अर्जुन (Pāṇḍava / Arjuna)
गाण्डीव (Gāṇḍīva bow)
आचार्य द्रोण (Ācārya Droṇa)
बाण (arrows)

Educational Q&A

The verse highlights disciplined strength: even in battle, excellence lies in controlled skill and steadfast purpose—meeting force with mastery rather than uncontrolled fury, reflecting the kṣatriya ideal of duty-bound courage.

Vaiśampāyana describes Arjuna seizing the divine Gāṇḍīva and unleashing rapid volleys of arrows that neutralize Droṇa’s arrow-rain, creating a striking, almost miraculous spectacle of countering weaponry.