बृहन्नडाप्रवेशः — Bṛhannadā’s Entry into Virāṭa’s Assembly
विराट उवाच शतं सहस्राणि समाहितानि सवर्णवर्णस्य विमिश्रितान् गुणै: | पशून् सपालान् भवते ददाम्यहं त्वदाश्रया मे पशवो भवन्त्विह,विराटने कहा--तन्तिपाल! मेरे यहाँ एक लाख पशु संगृहीत हैं। उनमेंसे कुछ तो एक ही रंगके हैं और कुछ मिश्रित रंगके। वे सब विभिन्न गुणोंसे संयुक्त हैं। मैं उन पशुओं और पशुपालोंको आजसे तुम्हारे हाथमें सौंपता हूँ। मेरे पशु अबसे तुम्हारे ही अधीन रहेंगे
virāṭa uvāca—śataṁ sahasrāṇi samāhitāni savarṇa-varṇasya vimiśritān guṇaiḥ | paśūn sapālān bhavate dadāmy ahaṁ tvadāśrayā me paśavo bhavantv iha ||
বিরাট বললেন—তন্তিপাল! আমার এখানে এক লক্ষ পশু সঞ্চিত আছে। তাদের মধ্যে কিছু একরঙা, কিছু মিশ্র রঙের; সকলেই নানা গুণে সমন্বিত। আজ থেকে আমি সেই পশুগুলি তাদের রাখালদেরসহ তোমার হাতে অর্পণ করছি। এখন থেকে এখানে আমার পশুগুলি তোমার আশ্রয়েই থাকবে।
विराट उवाच
The verse highlights responsible kingship and ethical stewardship: wealth (here, cattle) is safeguarded by entrusting it to a competent protector, emphasizing duty, trust, and orderly delegation.
King Virāṭa formally transfers authority over his vast herds—of varied colors and qualities—along with their herdsmen, placing them under the recipient’s protection and supervision.