Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Virāṭa-sabhāyāṃ Saṃniveśaḥ — Assembly at Virāṭa’s Hall and Kṛṣṇa’s Diplomatic Counsel

राज्यं जिहीर्षटद्धिरसद्धिरुग्रै: सर्व च तद्‌ वो विदितं यथावत्‌ | तथापि सुहृदोंसहित राजा युधिष्ठिर उनकी भलाई ही चाहते हैं। पाण्डवोंने दूसरे-दूसरे राजाओंको युद्धमें जीतकर उन्हें पीड़ित करके जो धन स्वयं प्राप्त किया था

rājyaṁ jihīrṣaṭaddhir asaddhir ugraiḥ sarvaṁ ca tad vo viditaṁ yathāvat | tathāpi suhṛdbhiḥ sahito rājā yudhiṣṭhiraḥ teṣāṁ bhālai hī cāhate hai | teṣāṁ ca lobhaṁ prasmīkṣya vṛddhaṁ dharmajñatāṁ cāpi yudhiṣṭhirasya |

রাজ্য কেড়ে নেওয়ার লোভে সেই উগ্র ও অধার্মিক লোকেরা সংঘবদ্ধ হয়ে, পাণ্ডবরা যখন শিশু—হিতাহিত বুঝতে অক্ষম—তখন নানা ষড়যন্ত্রে তাদের বিনাশ করতে সর্বতোভাবে চেষ্টা করেছিল; এ সবই তোমরা বিস্তারিত জানো। তবু সুহৃদদের সঙ্গে রাজা যুধিষ্ঠির তাদেরই মঙ্গল কামনা করেন। কুন্তী ও মাদ্রীর পুত্রেরা এখন কেবল সেই ধন/অধিকারই চাইছে, যা তারা আগে নিজেরাই অন্য রাজাদের জয় করে ও দমন করে অর্জন করেছিল। অতএব কৌরবদের স্ফীত লোভ এবং যুধিষ্ঠিরের ধর্মজ্ঞান—এবং উভয়ের পারস্পরিক সম্পর্ক—বিবেচনা করে, সভাসদগণ পৃথকভাবেও এবং একমত হয়েও সিদ্ধান্ত করো। সত্যনিষ্ঠ এই পাণ্ডবরা পূর্বপ্রতিজ্ঞা যথাযথ পালন করে আমাদের সম্মুখে উপস্থিত।

तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
लोभम्greed
लोभम्:
Karma
TypeNoun
Rootलोभ
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रसमीक्ष्यhaving observed/considered
प्रसमीक्ष्य:
TypeVerb
Rootप्र-सम्-ईक्ष्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
वृद्धम्increased, grown
वृद्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवृद्ध
FormMasculine, Accusative, Singular
धर्मज्ञताम्knowledge of dharma, righteousness
धर्मज्ञताम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्मज्ञता
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
युधिष्ठिरस्यof Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिरस्य:
Adhikarana
TypeNoun (Proper)
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Genitive, Singular

श्रीकृष्ण उवाच

Ś
Śrī Kṛṣṇa
Y
Yudhiṣṭhira
P
Pāṇḍavas
K
Kuntī
M
Mādrī
K
Kauravas
S
sabha (royal assembly)

Educational Q&A

The passage contrasts greed-driven politics with dharma-guided restraint: even after suffering conspiracies and injustice, Yudhiṣṭhira remains committed to welfare and truth, and the assembly is urged to judge fairly by weighing greed against dharma.

Kṛṣṇa addresses the court/assembly, reminding them of past attempts to eliminate the Pāṇḍavas and of the Kauravas’ intent to seize the kingdom. He emphasizes Yudhiṣṭhira’s dharmic character and asks the elders and courtiers to deliberate and decide, since the Pāṇḍavas have come honoring their prior pledge.