Previous Verse
Next Verse

Mahabharata — Svargarohana Parva, Shloka 1263

महादानानि देयानि रत्नानि विविधानि च । मनुष्य अपने मनको संयममें रखते हुए बाहर-भीतरसे शुद्ध हो महाभारतमें वर्णित इस इतिहासको क्रमश: यथावत्‌ रूपसे सुनकर इसे समाप्त करनेके पश्चात्‌ इनमें मारे गये प्रमुख वीरोंके लिये श्राद्ध करे। भारत! भरतभूषण! महाभारत सुनकर श्रोता अपनी शक्तिके अनुसार ब्राह्मणोंको भक्तिभावसे नाना प्रकारके रत्न आदि बड़े-बड़े दान दे

mahādānāni deyāni ratnāni vividhāni ca | manuṣyaḥ svamanasaḥ saṃyame sthitaḥ bahiḥ-antar-śuddhaḥ mahābhārate varṇitam imaṃ itihāsaṃ kramaśaḥ yathāvat śrutvā samāpayitvā teṣu hata-pramukha-vīrāṇāṃ śrāddhaṃ kuryāt | bhārata bharatabhūṣaṇa mahābhārataṃ śrutvā śrotā yathāśakti brāhmaṇebhyo bhaktibhāvena nānāvidhāni ratnādi mahādānāni dadyāt ||

বৈশম্পায়ন বললেন—মহাদান দিতে হবে—বিবিধ রত্নাদি। মন সংযত রেখে, বাহিরে-ভিতরে শুচি হয়ে, মহাভারতে বর্ণিত এই ইতিহাস ক্রমানুসারে যথাযথভাবে শ্রবণ করবে; এবং সমাপ্তির পর, তাতে নিহত প্রধান বীরদের উদ্দেশ্যে শ্রাদ্ধকর্ম করবে। হে ভারত, ভরতভূষণ! মহাভারত শ্রবণ করে শ্রোতা নিজের সামর্থ্য অনুযায়ী ভক্তিভাবে ব্রাহ্মণদের রত্নাদি মহাদান দান করবে।

महादानानिgreat gifts
महादानानि:
Karta
TypeNoun
Rootमहादान
FormNeuter, Nominative, Plural
देयानिto be given / should be given
देयानि:
Karta
TypeAdjective
Rootदेय
FormNeuter, Nominative, Plural
रत्नानिgems
रत्नानि:
Karta
TypeNoun
Rootरत्न
FormNeuter, Nominative, Plural
विविधानिvarious
विविधानि:
Karta
TypeAdjective
Rootविविध
FormNeuter, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
Mahābhārata
I
itihāsa (the epic history)
B
brāhmaṇas
R
ratna (jewels)
Ś
śrāddha
H
hata-pramukha-vīrāḥ (slain foremost heroes)
B
Bhārata/Bharatabhūṣaṇa (honorific addressee)

Educational Q&A

The passage teaches that sacred listening should be joined with inner discipline and purity, and culminate in ethical action: honoring the dead through śrāddha and supporting brāhmaṇas through charitable giving according to one’s means.

Vaiśampāyana gives a concluding injunction about how a listener should complete the Mahābhārata: hear it properly in sequence, maintain self-control and purity, then perform śrāddha for the principal fallen heroes and offer major gifts—such as jewels—to brāhmaṇas with devotion.