Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

आपद्धर्मे वैश्यवृत्तिः, विक्रय-निषेधाः, तथा ब्रह्म-क्षत्र-सम्बन्धः

Emergency Livelihood, Prohibited Trade, and Brahman–Kshatra Regulation

उन्मयदि प्रवृत्ते तु दस्युभि: संकरे कृते । सर्वे वर्णा न दुष्येयु: शस्त्रवन्तो युधिष्ठिर,युधिष्ठिर! जब डाकू और लुटेरे धर्ममर्यादाका उल्लड्घन करके स्वेच्छाचारमें प्रवृत्त हुए हों और प्रजामें वर्णसंकरता फैला रहे हों, उस समय इस अत्याचारको रोकनेके लिये यदि सभी वर्णोके लोग हथियार उठा लें तो उन्हें कोई दोष नहीं लगता

unmadi pravṛtte tu dasyubhiḥ saṅkare kṛte | sarve varṇā na duṣyeyuḥ śastravanto yudhiṣṭhira ||

ভীষ্ম বললেন—হে যুধিষ্ঠির! যখন দস্যু-লুণ্ঠকেরা উন্মত্ত হয়ে ধর্মসীমা লঙ্ঘন করে সমাজে বর্ণসংকরতা ও বিশৃঙ্খলা ঘটায়, তখন সেই অত্যাচার রোধ করতে যদি সকল বর্ণের লোক অস্ত্র ধারণ করে, তবে তাদের কোনো দোষ হয় না।

उन्मादिin (a state of) frenzy/madness
उन्मादि:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootउन्मादिन्
FormMasculine, Locative, Singular
प्रवृत्तेwhen (they are) engaged/active
प्रवृत्ते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootप्रवृत्त (प्र+वृत्)
FormMasculine, Locative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
दस्युभिःby robbers/bandits
दस्युभिः:
Karana
TypeNoun
Rootदस्यु
FormMasculine, Instrumental, Plural
संकरेin confusion/mixture (social disorder)
संकरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंकर
FormMasculine, Locative, Singular
कृतेwhen (it is) made/done
कृते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootकृत (कृ)
FormMasculine, Locative, Singular
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
वर्णाःsocial classes/varṇas
वर्णाः:
Karta
TypeNoun
Rootवर्ण
FormMasculine, Nominative, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
दुष्येयुःwould incur fault / would be blameworthy
दुष्येयुः:
TypeVerb
Rootदुष्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Plural, Parasmaipada
शस्त्रवन्तःarmed; possessing weapons
शस्त्रवन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootशस्त्रवत्
FormMasculine, Nominative, Plural
युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिर:
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Y
Yudhiṣṭhira
D
dasyu (bandits/robbers)
Ś
śastra (weapons)
V
varṇa (social orders)