Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

आपद्धर्मे वैश्यवृत्तिः, विक्रय-निषेधाः, तथा ब्रह्म-क्षत्र-सम्बन्धः

Emergency Livelihood, Prohibited Trade, and Brahman–Kshatra Regulation

भीष्मजीने कहा--राजन! ब्राह्मण आदि सभी वर्णोको दान, तप, यज्ञ, प्राणियोंके प्रति द्रोह का अभाव तथा इन्द्रिय-संयमके द्वारा अपने कल्याणकी इच्छा रखनी चाहिये ।।

bhīṣma uvāca—rājan! brāhmaṇādayaḥ sarve varṇā dāna-tapo-yajñaiḥ prāṇiṣu adroheṇa indriya-saṃyamena ca svasyābhyudayaṃ (kalyāṇaṃ) iccheyuḥ. teṣāṃ ye veda-balinās te ’bhyutthāya samantataḥ rājño balaṃ vardhayeyur mahendrasyeva devatāḥ.

ভীষ্ম বললেন—হে রাজন! ব্রাহ্মণাদি সকল বর্ণকে দান, তপস্যা, যজ্ঞ, প্রাণীদের প্রতি অদ্রোহ এবং ইন্দ্রিয়সংযমের দ্বারা নিজেদের কল্যাণ কামনা করা উচিত। আর তাদের মধ্যে যেসব ব্রাহ্মণ বেদশক্তিতে বলবান, তারা চারিদিক থেকে উঠে দাঁড়িয়ে রাজার শক্তি তেমনই বৃদ্ধি করুক, যেমন দেবতারা মহেন্দ্রের শক্তি বৃদ্ধি করেন।

तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
येwho
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
वेद-बलिनःpossessing the strength of the Veda
वेद-बलिनः:
Karta
TypeAdjective
Rootवेदबलिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
अभ्युत्थायhaving risen up
अभ्युत्थाय:
Karana
TypeVerb
Rootअभि-उत्-स्था
FormAbsolutive (Gerund)
समन्ततःfrom all sides / all around
समन्ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sampradana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Singular
बलम्strength
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Accusative, Singular
वर्धयेयुःshould increase
वर्धयेयुः:
Kriya
TypeVerb
Rootवर्ध्
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Plural, Parasmaipada
महेन्द्रस्यof Mahendra (Indra)
महेन्द्रस्य:
Sampradana
TypeNoun
Rootमहेन्द्र
FormMasculine, Genitive, Singular
इवlike / as
इव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइव
देवताःthe deities
देवताः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवता
FormFeminine, Nominative, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhishma
T
the King (Yudhishthira implied)
B
Brahmins
V
varṇas (social orders)
M
Mahendra (Indra)
D
devatās (gods)