Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

अध्याय ३३७ — ज्ञानमार्ग-वैविध्यप्रश्नः तथा व्यासस्य नारायणोद्भवकथा

Systems of Knowledge and Vyāsa’s Nārāyaṇa-Origin

इति शब्द: श्रुतो5स्माभि: शिक्षाक्षरसमन्वित: । एतस्मिन्नन्तरे वायु: सर्वगन्धवह: शुचि:,भक्‍्त्या परमया युक्तैर्मनोवाक्कर्मभिस्तदा । 'शिक्षा और अक्षरसे युक्त यह वाक्य हमलोगोंको श्रवणगोचर हुआ। इतनेहीमें पवित्र और सुगन्धित वायु बहुत-से दिव्य पुष्प और कार्योपयोगी ओषधियाँ ले आयी, जिनसे वहाँके पंचकालवेत्ता अनन्य भक्तोंने बड़ी भक्तिके साथ मन, वाणी और क्रियाद्वारा उन श्रीहरिका पूजन किया

iti śabdaḥ śruto 'smābhiḥ śikṣākṣara-samanvitaḥ | etasminn antare vāyuḥ sarva-gandha-vahaḥ śuciḥ, bhaktyā paramayā yuktair mano-vāk-karma-bhis tadā |

ভীষ্ম বললেন—“শিক্ষা ও অক্ষরসমন্বিত এমন এক ধ্বনি আমরা শুনলাম। ঠিক সেই অন্তরালে সর্বগন্ধবাহী পবিত্র বায়ু এসে উপস্থিত হল; সে সঙ্গে আনল দিব্য পুষ্প ও ক্রিয়োপযোগী ঔষধি। তখন পঞ্চকালবিধানজ্ঞ, পরম ভক্তিতে যুক্ত একনিষ্ঠ ভক্তেরা মন, বাক্য ও কর্ম দ্বারা শ্রীহরির যথাবিধি পূজা করল।”

इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
शब्दःsound/word
शब्दः:
Karta
TypeNoun
Rootशब्द
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रुतःheard
श्रुतः:
TypeVerb
Rootश्रु
Formkta (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular, passive
अस्माभिःby us
अस्माभिः:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Plural
शिक्षा-अक्षर-समन्वितःendowed with phonetics (śikṣā) and syllables/letters
शिक्षा-अक्षर-समन्वितः:
TypeAdjective
Rootसमन्वित
Formkta (past passive participle used adjectivally), Masculine, Nominative, Singular
एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
अन्तरेin the interval/meanwhile
अन्तरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअन्तर
FormNeuter, Locative, Singular
वायुःwind
वायुः:
Karta
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्व-गन्ध-वहःcarrying all fragrances
सर्व-गन्ध-वहः:
TypeAdjective
Rootवह
Formaṇ (agentive, -vaha), Masculine, Nominative, Singular
शुचिःpure
शुचिः:
TypeAdjective
Rootशुचि
FormMasculine, Nominative, Singular
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana
TypeNoun
Rootभक्ति
FormFeminine, Instrumental, Singular
परमयाsupreme/very great
परमया:
TypeAdjective
Rootपरम
FormFeminine, Instrumental, Singular
युक्तैःendowed/engaged
युक्तैः:
TypeAdjective
Rootयुक्त
Formkta (past passive participle used adjectivally), Masculine, Instrumental, Plural
मनः-वाक्-कर्मभिःby mind, speech, and deeds
मनः-वाक्-कर्मभिः:
Karana
TypeNoun
Rootमनस्/वाच्/कर्मन्
FormNeuter, Instrumental, Plural
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
V
vāyu (wind/breeze)
Ś
śabda (sacred utterance)
Ś
śikṣā (phonetic discipline)
A
akṣara (syllables/letters)
D
divya-puṣpa (divine flowers, implied by the prose gloss)
O
oṣadhi (medicinal herbs, implied by the prose gloss)
Ś
Śrīhari (implied by the prose gloss)