Śuka’s Manifestation from the Araṇi (Āraṇeya-janma) — शुकजन्म (आरणेय-सम्भव)
याज्ञवल्क्थजी कहते हैं--नरश्रेष्ठी अब तुम मुझसे अव्यक्तकी काल-संख्या सुनो। दस हजार कल्पोंका (महायुगोंका) इस अव्यक्तका एक दिन बताया जाता है ।। रात्रिरेतावती चास्य प्रतिबुद्धो नराधिप । सृजत्योषधिमेवाग्रे जीवनं सर्वदेहिनाम्,नरेश्वर! उसकी रात्रि भी उतनी ही बड़ी होती है। ज्ञानस्वरूप परब्रह्म परमात्मा पहले समस्त प्राणियोंके जीवन-निर्वाहके लिये ओषधि (नाना प्रकारके अन्न) की सृष्टि करते हैं
yājñavalkya uvāca—naraśreṣṭha idānīṁ tvaṁ mayā avyaktasya kāla-saṅkhyāṁ śṛṇu | daśa-sahasra-kalpānāṁ (mahāyugānāṁ) asya avyaktasya ekaṁ dinaṁ procyate || rātrir etāvatī cāsya pratibuddho narādhipa | sṛjaty oṣadhim evāgre jīvanaṁ sarva-dehinām || nareśvara, jñāna-svarūpaḥ parabrahma paramātmā pūrvaṁ sarva-prāṇināṁ jīvana-nirvāhārthaṁ oṣadhīḥ (nānā-vidhāni annāni) sṛjati |
যাজ্ঞবল্ক্য বললেন—হে নরশ্রেষ্ঠ, এখন অব্যক্তের কাল-গণনা আমার কাছ থেকে শোনো। দশ হাজার কল্প তার এক দিন বলা হয়েছে; আর ততটাই তার রাত্রিও, হে নরাধিপ। যখন সেই চক্র জাগ্রত হয়, তখন জ্ঞানস্বরূপ পরমাত্মা প্রভু সর্বদেহধারীর জীবনধারণের জন্য প্রথমে ওষধি—অর্থাৎ নানা প্রকার অন্ন—সৃষ্টি করেন।
याज़्ञवल्क्य उवाच