Aśmagīta: Janaka’s Inquiry on Loss, Kāla, and the Limits of Control (अश्मगीता)
स यज्ञशील: प्रजने निविष्ट: प्राग् ब्रह्मचारी प्रविविक्तचक्षु: । आराधयेत् स्वर्गमिमं च लोक॑ परं च मुक्त्वा हृदयव्यलीकम्,मनुष्य पहले ब्रह्मचर्यका पालन करके संतानोत्पादनके लिये विवाह करे, नेत्र आदि इन्द्रियोंको पवित्र रखे और स्वर्गलोक तथा इहलोकके सुखकी आशा छोड़कर हृदयके शोक-संतापको दूर करके यज्ञपरायण हो परमात्माकी आराधना करता रहे
sa yajñaśīlaḥ prajane niviṣṭaḥ prāg brahmacārī pravivikta-cakṣuḥ | ārādhayet svargam imaṃ ca lokaṃ paraṃ ca muktvā hṛdaya-vyalīkam ||
জনক বললেন—মানুষ প্রথমে ব্রহ্মচারী হয়ে ইন্দ্রিয়সমূহকে পবিত্র ও সংযত রাখবে; তারপর সন্তানের উদ্দেশ্যে গৃহস্থজীবনে স্থিত হয়ে যজ্ঞপরায়ণ হবে। হৃদয়ের বক্রতা—শোক, অস্থিরতা ও অন্তঃকপট—ত্যাগ করে, এই লোক ও স্বর্গলোকের সুখের প্রত্যাশা পরিত্যাগ করে, পরমাত্মার আরাধনা করবে।
जनक उवाच
Janaka teaches a disciplined life-order: begin with brahmacarya and sense-restraint, enter household life for righteous progeny and yajña, but renounce craving for worldly and heavenly rewards; purify the heart and worship the Supreme with inner integrity.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, King Janaka speaks as a teacher, outlining how a person should live—combining social duty (householder responsibilities and yajña) with inner renunciation and purification aimed at the highest good.