Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

अध्याय २२० — बलिवासवसंवादः

Bali–Vāsava Dialogue on Kāla and Steadfastness

तेषां लिड्जानि वक्ष्यामि येषां समुदयो दम: । अकार्पण्यमसंरम्भ: संतोष: श्रद्दधानता

teṣāṁ liṅgāni vakṣyāmi yeṣāṁ samudayo damaḥ | akārpaṇyam asaṁrambhaḥ santoṣaḥ śraddadhānatā |

ভীষ্ম বললেন—যাদের মধ্যে দমই উৎস ও ভিত্তি, তাদের লক্ষণ আমি বলছি: কৃপণতার অভাব, উত্তেজনা-রহিত শান্ত স্বভাব, সন্তোষ এবং স্থির শ্রদ্ধা।

तेषाम्of those
तेषाम्:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
लिङ्गानिmarks, characteristics
लिङ्गानि:
Karma
TypeNoun
Rootलिङ्ग
FormNeuter, Accusative, Plural
वक्ष्यामिI shall tell
वक्ष्यामि:
Kriya
TypeVerb
Rootवच्
FormSimple Future (Luṭ), 1st, Singular, Parasmaipada
येषाम्of whom
येषाम्:
Sambandha
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
समुदयःarising, origin, coming into being
समुदयः:
Karta
TypeNoun
Rootसमुदय
FormMasculine, Nominative, Singular
दमःself-control
दमः:
Karta
TypeNoun
Rootदम
FormMasculine, Nominative, Singular
अकार्पण्यम्non-miserliness, generosity
अकार्पण्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootअ-कार्पण्य
FormNeuter, Nominative, Singular
असंरम्भःabsence of agitation/impetuosity
असंरम्भः:
Karta
TypeNoun
Rootअ-संरम्भ
FormMasculine, Nominative, Singular
संतोषःcontentment
संतोषः:
Karta
TypeNoun
Rootसंतोष
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रद्दधानताfaith, trustfulness
श्रद्दधानता:
Karta
TypeNoun
Rootश्रद्दधानता
FormFeminine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma

Educational Q&A

Bhishma teaches that true self-restraint (dama) is not merely suppression but a generative root of virtues—generosity (akārpaṇya), calm non-reactivity (asaṁrambha), contentment (santoṣa), and sincere faith (śraddadhānatā).

In the Shanti Parva’s instruction to Yudhiṣṭhira, Bhishma continues his ethical discourse by introducing a list of observable qualities that identify a person whose character is grounded in self-control.