Adhyāya 180: Jīva, Śarīra, and the Fire Analogy (भृगु–भरद्वाज संवादः)
न हृदयमनुरुध्य वाड्मनो वा प्रियसुखदुर्लभतामनित्यतां च । तदुभयमुपलक्षयत्रिवाहं व्रतमिदमाजगरं शुचिश्नचरामि
na hṛdayam anurudhya vāḍ-mano vā priyasukha-durlabhatām anityatāṁ ca | tad-ubhayam upalakṣaya tri-vāhaṁ vratam idam ājagaraṁ śuciśn carāmi ||
ভীষ্ম বললেন—আমি হৃদয়ের তাড়নায় নতি স্বীকার করি না, বাক্য ও মন-এর তাগিদেও নয়। প্রিয় বলে মনে হওয়া বিষয়সুখের দুর্লভতা ও অনিত্যতা—এই দুই সত্যকে একসঙ্গে স্পষ্ট দেখে—আমি শুচিভাবে ‘আজগর-ব্রত’ পালন করি; সংযত, অনাসক্ত ধৈর্যে জীবনপথে চলি।
भीष्म उवाच
Pleasures that appear dear are both hard to obtain and impermanent; therefore one should not let heart-impulse, speech, or mind dictate one’s conduct. The verse commends purified restraint and patient non-striving (ājagara-vrata) grounded in clear discernment of transience.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs on dharma and inner discipline. Here he describes his own stance: he practices the ‘python vow,’ a metaphor for enduring, minimizing craving, and not chasing sense-pleasures, while maintaining purity and self-mastery.