Gratitude, Discernment, and the Escalation of Power (Śvā–Dvipī–Vyāghra–Nāga–Siṃha–Śarabha Itihāsa)
दीक्षादमपर: शान्तः स्वाध्यायपरम: शुचि: । उपवासविशुद्धात्मा सततं सच्त्वमास्थित:
bhīṣma uvāca |
dīkṣā-dama-paraḥ śāntaḥ svādhyāya-paramaḥ śuciḥ |
upavāsa-viśuddhātmā satataṁ sattvam āsthitaḥ ||
তিনি দীক্ষা ও ইন্দ্রিয়সংযমে নিবিষ্ট, চিত্তে শান্ত, স্বাধ্যায়ে পরম অনুরক্ত এবং শুচি ছিলেন। উপবাসে তাঁর অন্তঃকরণ বিশুদ্ধ হয়েছিল, আর তিনি সর্বদা সত্ত্বগুণে প্রতিষ্ঠিত ছিলেন।
भीष्म उवाच
Ethical excellence is portrayed as a disciplined life: vows (dīkṣā), sense-restraint (dama), inner calm (śānti), continual scriptural study (svādhyāya), and purification through fasting (upavāsa), culminating in steady establishment in sattva (clarity and goodness).
In Bhishma’s discourse in the Śānti Parva, he describes an exemplary person’s conduct—highlighting their vows, restraint, purity, fasting, and constant dedication to Vedic study—as a model of dharmic character.