Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

ऋषिसमागमः — युधिष्ठिरस्य शोकवर्णनम्

Sage Assembly and Yudhiṣṭhira’s Articulation of Grief

सभायां गदतो चूते दुर्योधनहितैषिण: । तदा नश्यति मे रोष: पादौ तस्य निरीक्ष्य ह,जब द्यूतसभामें दुर्योधनके हितकी इच्छासे वे बोलने लगते और मैं उनकी कड़वी एवं रूखी बातें सुनता, उस समय उनके पैरोंको देखकर मेरा बढ़ा हुआ रोष शान्त हो जाता था

sabhāyāṃ gadato cūte duryodhana-hitaiṣiṇaḥ | tadā naśyati me roṣaḥ pādau tasya nirīkṣya ha ||

রাজসভায় যখন সূত দুর্যোধনের স্বার্থসাধনের অভিপ্রায়ে কথা বলত এবং আমাকে তার তিক্ত ও রূঢ় বাক্য শুনতে হতো, তখন আমার উঠতে থাকা ক্রোধ—তার পায়ের দিকে তাকালেই—নিভে যেত।

सभायाम्in the assembly
सभायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसभा
FormFeminine, Locative, Singular
गदतःof (him) speaking
गदतः:
Karta
TypeVerb
Rootगद्
FormShatr (present active participle), Masculine, Genitive, Singular
चूतेin/at the charioteer (Sañjaya)
चूते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootचूत
FormMasculine, Locative, Singular
दुर्योधन-हितैषिणःof (him) who seeks Duryodhana's welfare
दुर्योधन-हितैषिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुर्योधनहितैषिन्
FormMasculine, Genitive, Singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
नश्यतिperishes, subsides
नश्यति:
TypeVerb
Rootनश्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
मेmy
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
रोषःanger
रोषः:
Karta
TypeNoun
Rootरोष
FormMasculine, Nominative, Singular
पादौthe two feet
पादौ:
Karma
TypeNoun
Rootपाद
FormMasculine, Accusative, Dual
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Genitive, Singular
निरीक्ष्यhaving looked at
निरीक्ष्य:
TypeVerb
Rootनि-ईक्ष्
FormAbsolutive (ktvā-anta), Active
indeed (emphatic particle)
:
TypeIndeclinable
Root

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
D
Duryodhana
C
cūta (charioteer/driver)
S
sabhā (royal assembly)