Vāg-yuddha and Nimitta-darśana before the Gadāyuddha
Verbal Duel and Omens
भीमसेनमभिप्रेक्ष्य गजो गजमिवादह्दयत् | नरेश्वर! तदनन्तर शक्तिशाली कुरुवंशी राजा दुर्योधन प्रसन्नचित्त हो गदा हाथमें ले क्रोधसे लाल आँखें करके गलफरोंको चाटता और लंबी साँसें खींचता हुआ भीमसेनकी ओर देखकर उसी प्रकार ललकारने लगा, जैसे एक हाथी दूसरे हाथीको पुकार रहा हो ।।
bhīmasenam abhiprekṣya gajo gajam ivāhvayat | nareśvara! tad-anantaraṁ śaktiśālī kuruvaṁśī rājā duryodhanaḥ prasannacitto gadāṁ haste gṛhītvā krodhena lohitākṣaḥ galapharān lihan dīrghān niḥśvāsān muñcan bhīmasenasya sammukhaṁ nirīkṣya tathā lalkāram akarot, yathā gajaḥ gajam āhvayati || advisāramayīṁ bhīmas tathaivādāya vīryavān ||
সঞ্জয় বললেন—ভীমসেনকে দেখে দুর্যোধন যেন এক হাতি আরেক হাতিকে ডাকে, তেমনি তাকে চ্যালেঞ্জ করল। তারপর কুরুবংশের সেই পরাক্রান্ত রাজা দুর্যোধন, কঠোর আত্মবিশ্বাসে মন স্থির করে, হাতে গদা তুলে নিল; ক্রোধে রক্তচক্ষু, ঠোঁট চাটতে চাটতে ও দীর্ঘ নিশ্বাস ফেলতে ফেলতে ভীমের দিকে তাকিয়ে গর্জে উঠল—যেমন মত্ত গজরাজ প্রতিদ্বন্দ্বী গজকে গর্জে ডাকে। আর বীর ভীমও তেমনি নিজের দুর্ধর্ষ গদা তুলে নিল।
संजय उवाच
The verse highlights how unchecked anger and rivalry intensify violence: the champions mirror animals in combativeness, suggesting that pride and wrath can reduce human judgment. It also frames the kṣatriya ideal of facing an equal opponent directly, while implicitly warning that inner states (krodha, mada) shape ethical outcomes in war.
Sañjaya describes Duryodhana spotting Bhīma and issuing a loud challenge, gripping his mace and showing signs of fury (red eyes, heavy breathing). Bhīma responds by taking up his own mace, setting the stage for their climactic mace-fight.