Next Verse

Shloka 1

शल्यस्य सेनापत्याभ्युपगमः | Śalya’s Acceptance of Command

पञठ्चमो<ध्याय: दुर्योधनका कृपाचार्यको उत्तर देते हुए सन्धि स्वीकार न करके युद्धका ही निश्चय करना संजय उवाच एवमुक्तस्ततो राजा गौतमेन तपस्विना । नि:श्वस्य दीर्घमुष्णं च तृष्णीमासीदू विशाम्पते,संजय कहते हैं--प्रजानाथ! तपस्वी कृपाचार्यके ऐसा कहनेपर दुर्योधन जोर-जोरसे गरम साँस खींचता हुआ कुछ देरतक चुपचाप बैठा रहा

saf1jaya uv01ca |

evam uktas tato r01j01 gautamena tapasvin01 |

ni255bvasya d2brgham u6347a43 ca t5b63472bm 01s2bd vi5b01m-pate ||

সঞ্জয় বললেন—তপস্বী গৌতম (কৃপাচার্য) এভাবে বললে প্রজানাথ রাজা দুর্যোধন দীর্ঘ, উত্তপ্ত নিশ্বাস ফেলে কিছুক্ষণ নীরব রইল।

एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्तःhaving been spoken to / addressed
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
गौतमेनby Gautama
गौतमेन:
Karana
TypeNoun
Rootगौतम
FormMasculine, Instrumental, Singular
तपस्विनाby the ascetic
तपस्विना:
Karana
TypeNoun
Rootतपस्विन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
निःश्वस्यhaving sighed / breathing out
निःश्वस्य:
TypeVerb
Rootनि-श्वस्
Formल्यप् (absolutive/gerund)
दीर्घम्long
दीर्घम्:
TypeAdjective
Rootदीर्घ
FormNeuter, Accusative, Singular
उष्णम्hot
उष्णम्:
TypeAdjective
Rootउष्ण
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तूष्णीम्silently
तूष्णीम्:
TypeIndeclinable
Rootतूष्णीम्
आसीत्was, remained
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular
indeed (particle)
:
TypeIndeclinable
Root
विशाम्of the people/subjects
विशाम्:
TypeNoun
Rootविश्
FormFeminine, Genitive, Plural
पतेO lord
पते:
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Duryodhana
K
Kripa (Kripacharya)
G
Gautama (as epithet for the ascetic counselor)
D
Dhritarashtra (implied by address vi5b01m-pate)