Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

Bhīma–Duryodhana Gadāyuddha Saṃkalpa

Resolve for the Mace Duel

प्रजानामिव संक़्रुद्धं शूलपाणिमिव स्थितम्‌ । हाथमें गदा लिये हुए दुर्योधनको पाण्डवोंने इस प्रकार देखा, मानो कोई शुंगयुक्त पर्वत हो अथवा प्रजापर कुपित होकर हाथमें त्रिशूल लिये हुए रुद्रदेव खड़े हों ।।

sañjaya uvāca | prajānām iva saṅkruddhaṃ śūlapāṇim iva sthitam | gadāpāṇiṃ duryodhanaṃ pāṇḍavāḥ samapaśyan yathā śṛṅgavat parvataṃ yathā vā prajāsu kupitaṃ rudraṃ triśūlapāṇim | sa-gado bhārato bhāti pratapan bhāskaro yathā | jalāt samutthitaṃ gadāpāṇiṃ mahābāhuṃ duryodhanaṃ dṛṣṭvā sarva-bhūtāni mene daṇḍadharaṃ yamaṃ prādurbhūtam iti ||

সঞ্জয় বললেন—পাণ্ডবরা গদা হাতে দুর্যোধনকে দেখল এমনভাবে, যেন প্রজাদের প্রতি ক্রুদ্ধ ত্রিশূলধারী রুদ্রদেব দাঁড়িয়ে আছেন, অথবা শৃঙ্গযুক্ত পর্বত সম্মুখে উঠে এসেছে। গদাধারী সেই ভরতবংশীয় বীর দগ্ধ সূর্যের মতো দীপ্ত হচ্ছিল। জল থেকে উঠে গদা হাতে সেই শত্রুদমন মহাবাহু দুর্যোধনকে দেখে সকল প্রাণী মনে করল—দণ্ডধারী যমরাজই যেন প্রকাশিত হলেন।

प्रजानाम्of the subjects/creatures
प्रजानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Genitive, Plural
इवas if/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
सङ्क्रुद्धम्enraged
सङ्क्रुद्धम्:
TypeAdjective
Rootसङ्क्रुद्ध (सम्+क्रुध्)
FormMasculine, Accusative, Singular
शूलपाणिम्the trident-in-handed one (Śiva/Rudra)
शूलपाणिम्:
Karma
TypeNoun
Rootशूलपाणि
FormMasculine, Accusative, Singular
इवas if/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
स्थितम्standing/placed
स्थितम्:
TypeAdjective
Rootस्थित (स्था)
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Duryodhana
P
Pāṇḍavas
R
Rudra (Śiva)
Y
Yama
M
mace (gadā)
T
trident (triśūla)
W
water (jala)
S
Sun (Bhāskara)
M
mountain (parvata)