Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

शल्यवधे कौरवसेनाभङ्गः, भीमस्य गदायुद्धं, दुर्योधनस्य समाह्वानम्

Rout after Śalya’s fall; Bhīma’s mace engagement; Duryodhana’s rally

जहाँ-तहाँ जोतोंसे जुड़े हुए घोड़े और नरश्रेष्ठ रथी गिरते दिखायी दे रहे थे, मानो सिद्ध (पुण्यात्मा) पुरुष पुण्यक्षय होनेपर आकाशसे पृथ्वीपर गिर पड़े हों ।।

sañjaya uvāca | yatra-tatra jyotobhiḥ saṃyuktā aśvāś ca narottamā rathinaś ca patitā dṛśyante sma, yathā puṇyakṣaye siddhāḥ puruṣā ākāśāt pṛthivīṃ patanti || nihateṣu ca śūreṣu madrarājānugeṣu vai asmān āpatataś cāpi dṛṣṭvā pārthā mahārathāḥ, jayābhilāṣiṇaḥ śaṅkhanādena bāṇānāṃ śabdaṃ vitanvantaḥ pratyudyayur mahāvegāḥ ||

সঞ্জয় বললেন—এখানে-সেখানে জোয়াল-বন্ধনে আবদ্ধ ঘোড়া এবং শ্রেষ্ঠ রথীরা পতিত অবস্থায় দেখা যাচ্ছিল, যেন পুণ্য ক্ষয় হলে সিদ্ধগণ আকাশ থেকে পৃথিবীতে পড়ে যান। আর মদ্ররাজের অনুগত সেই বীরেরা নিহত হলে, আমাদের অগ্রসর হতে দেখে, জয়ের আকাঙ্ক্ষায় পাণ্ডবদের মহারথীরা শঙ্খধ্বনি তুলতে তুলতে এবং বাণের শোঁ শোঁ শব্দ ছড়িয়ে, প্রবল বেগে আমাদের মোকাবিলা করতে এগিয়ে এল।

निहतेषुwhen (they were) slain
निहतेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootनिहत
FormMasculine, Locative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
शूरेषुamong the heroes
शूरेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशूर
FormMasculine, Locative, Plural
मद्रराजानुगेषुamong the followers of the king of Madra
मद्रराजानुगेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootमद्रराज-अनुग
FormMasculine, Locative, Plural
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Accusative, Plural
आपततःattacking / rushing upon
आपततः:
TypeVerb
Rootआपतत्
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
FormAbsolutive (Gerund)
पार्थाःthe sons of Pritha (Pandavas)
पार्थाः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Plural
महारथाःgreat chariot-warriors
महारथाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
M
Madrarāja (Śalya)
P
Pārthāḥ (Pāṇḍava warriors)
H
horses (aśvāḥ)
C
chariot-warriors (rathinaḥ)
S
Siddhas
S
sky (ākāśa)
E
earth (pṛthivī)
C
conch (śaṅkha)
A
arrows (bāṇāḥ)