Previous Verse
Next Verse

Shloka 66

Adhyāya 14: Śalya’s Missile-Pressure and the Pāṇḍava Convergence (शल्यस्य शरवर्षम्)

शरैवीक्ष्य विनुन्नाड़ौ प्रह्ृ् युद्धदुर्मदा: । सम्पूर्ण धनुर्धरोंमें श्रेष्ठ तथा महाधनुर्धर श्रीकृष्ण और अर्जुनके सम्पूर्ण अंगोंको बाणोंसे व्यथित हुआ देख रणदुर्मद कौरवयोद्धा बड़े प्रसन्न हुए

śaraiḥ vīkṣya vinunnāṅgau prahṛṣṭā yuddha-durmadāḥ | sampūrṇa-dhanurdharāṇāṃ śreṣṭhau tathā mahā-dhanurdharau śrīkṛṣṇa-arjunau sampūrṇāṅgān bāṇaiḥ vyathitau dṛṣṭvā raṇa-durmadāḥ kaurava-yoddhāḥ bahu prasannā abhavan |

সঞ্জয় বললেন—সমস্ত ধনুর্ধরের মধ্যে শ্রেষ্ঠ, মহাধনুর্ধর শ্রীকৃষ্ণ ও অর্জুনের দেহ সর্বাঙ্গে শরবিদ্ধ ও ব্যথিত দেখে, রণোন্মাদে মত্ত কৌরব যোদ্ধারা অত্যন্ত আনন্দিত হল।

शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
ईक्ष्यhaving seen
ईक्ष्य:
TypeVerb
Rootईक्ष्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
विनुन्नौdriven/afflicted, struck
विनुन्नौ:
Karma
TypeAdjective
Rootवि-नुद्
FormMasculine, Accusative, Dual
युद्ध-दुर्मदाःbattle-maddened (war-intoxicated)
युद्ध-दुर्मदाः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुर्मद
FormMasculine, Nominative, Plural
सम्पूर्ण-धनुर्धराणाम्of all bowmen
सम्पूर्ण-धनुर्धराणाम्:
TypeNoun
Rootधनुर्धर
FormMasculine, Genitive, Plural
श्रेष्ठौthe best (two)
श्रेष्ठौ:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Dual
तथाand, also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
महाधनुर्धरौthe two great bowmen
महाधनुर्धरौ:
Karta
TypeNoun
Rootमहाधनुर्धर
FormMasculine, Nominative, Dual
श्रीकृष्णःŚrī Kṛṣṇa
श्रीकृष्णः:
Karta
TypeNoun
Rootश्रीकृष्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
सम्पूर्ण-अङ्गौtheir whole bodies (two)
सम्पूर्ण-अङ्गौ:
Karma
TypeNoun
Rootअङ्ग
FormMasculine, Accusative, Dual
बाणैःwith arrows
बाणैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाण
FormMasculine, Instrumental, Plural
व्यथितौpained, distressed
व्यथितौ:
Karma
TypeAdjective
Rootव्यथ्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Dual
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
रण-दुर्मदाःbattle-maddened
रण-दुर्मदाः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुर्मद
FormMasculine, Nominative, Plural
कौरव-योद्धाःKaurava warriors
कौरव-योद्धाः:
Karta
TypeNoun
Rootयोद्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रसन्नाःpleased, delighted
प्रसन्नाः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रसन्न
FormMasculine, Nominative, Plural
अभवन्became, were
अभवन्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3, Plural, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
Ś
Śrī Kṛṣṇa
A
Arjuna
K
Kaurava warriors
A
arrows (śara/bāṇa)
B
bow (dhanu)

Educational Q&A

The verse cautions that war can intoxicate the mind: delighting in an opponent’s pain is a sign of moral distortion (mada). It implicitly upholds restraint and discernment as dharmic virtues even amid conflict.

Sañjaya reports that Kṛṣṇa and Arjuna have been struck and pained by many arrows. Seeing this, the Kaurava fighters—carried away by battle-excitement—feel great joy, believing their side is gaining advantage.