Jarā’s Account and the Enthronement of Jarāsandha (जरासंधोत्पत्तिः अभिषेकश्च)
(एष ते तनयो राजन् मा तप्सीस्त्वं तपो वने । प्रजा: पालय धर्मेण एष धर्मो महीक्षिताम् ।।
eṣa te tanayo rājan mā tapsīstvaṃ tapo vane | prajāḥ pālaya dharmeṇa eṣa dharmo mahīkṣitām ||
yajasva vividhairyajñairindraṃ tarpaya cendunā | putraṃ rājye pratiṣṭhāpya tata āśramamāvraja ||
aṣṭau varān prayacchāmi tava putrasya pārthiva | brahmaṇyatāmaje yatvaṃ yuddheṣu ca tathā ratim ||
priyātitheyatāṃ caiva dīnānāmanvavekṣaṇam | tathā balaṃ ca sumahalloke kīrtiṃ ca śāśvatīm ||
anurāgaṃ prajānāṃ ca dadau tasmai sa kauśikaḥ |
etacchrutvā munervākyaṃ śirasā praṇipatya ca | muneḥ pādau mahāprājñaḥ sa nṛpaḥ svagṛhaṃ gataḥ ||
“হে রাজন, এই-ই তোমার পুত্র হবে। বনে গিয়ে তপস্যা করো না; ধর্মানুসারে প্রজাদের পালন কর—এটাই রাজাদের ধর্ম। বহুবিধ যজ্ঞ করো এবং সোমরসে ইন্দ্রকে তৃপ্ত করো। তারপর পুত্রকে রাজ্যে প্রতিষ্ঠা করে বনপ্রস্থ আশ্রমে গমন করো। হে পার্থিব, আমি তোমার পুত্রকে আটটি বর দিচ্ছি—সে ব্রাহ্মণভক্ত হবে; যুদ্ধে অজেয় হবে এবং রণধর্মে তার আসক্তি ক্ষয় হবে না; অতিথিসেবায় প্রীত হবে; দীন-দুঃখীদের প্রতি সদা দৃষ্টি রাখবে; তার বল মহৎ হবে; জগতে তার কীর্তি চিরস্থায়ী হবে; এবং প্রজাদের প্রতি তার অনুরাগ অটুট থাকবে।” মুনির বাক্য শুনে সেই মহাপ্রাজ্ঞ রাজা শির নত করে মুনির চরণে প্রণাম করে নিজ গৃহে প্রত্যাবর্তন করলেন।
श्रीकृष्ण उवाच
A king’s primary austerity is not forest-penance but righteous governance: protecting subjects according to dharma. After securing succession and fulfilling sacrificial duties, the ruler may withdraw to the forest-stage (vānaprastha).
A sage (Kauśika) reassures King Bṛhadratha that he will have a son, instructs him to perform sacrifices and later retire after enthroning the heir, and grants eight boons describing the future prince’s virtues. The king bows to the sage and returns home.