Previous Verse
Next Verse

Shloka 186

Jarā’s Account and the Enthronement of Jarāsandha (जरासंधोत्पत्तिः अभिषेकश्च)

प्रियाभ्यामनुरूपाभ्यां करेणुभ्यामिव द्विप: । भरतकुलभूषण! महापराक्रमी राजा बृहद्रथने काशिराजकी दो जुड़वीं कन्याओंके साथ

priyābhyām anurūpābhyāṃ kareṇūbhyām iva dvipaḥ | bharatakula-bhūṣaṇa! mahāparākrāmī rājā bṛhadrathena kāśirājakī dve juḍavī kanyābhyāṃ saha, yā rūpa-sampattayā apūrva-śobhāṃ prāptavatyaḥ, vivāhaḥ kṛtaḥ; sa ca narāśreṣṭhaḥ ekānte svayoḥ patnyoḥ samīpe idaṃ pratijajñe—“ahaṃ yuvābhyāṃ saha kadācid api viṣama-vyavahāraṃ na kariṣyāmi” (arthāt ubhayor api prati samāna-rūpeṇa mama premabhāvaḥ bhaviṣyati) | yathā dve kareṇūbhyāṃ saha gajarājaḥ suśobhate, tathā sa mahārājaḥ bṛhadrathaḥ svamanānurūpābhyāṃ priyābhyāṃ saha śobhāṃ lebhe |

হে ভরতকুলভূষণ! মহাপরাক্রমী রাজা বৃহদ্রথ কাশীরাজের রূপ-সম্পদে দীপ্ত যমজ দুই কন্যাকে বিবাহ করলেন। পরে একান্তে তিনি উভয়কে এই প্রতিজ্ঞা করলেন—“তোমাদের দুজনের প্রতি আমার স্নেহ সমান থাকবে; আমি কখনো অসম আচরণ করব না।” আর যেমন উপযুক্ত দুই হস্তিনীর সঙ্গে গজরাজ শোভিত হয়, তেমনই মনোনুকূল সেই প্রিয় পত্নীদ্বয়ের সঙ্গে রাজা বৃহদ্রথ আরও অধিক দীপ্তিমান হলেন।

प्रियाभ्याम्with/by (two) beloved (wives)
प्रियाभ्याम्:
Karana
TypeAdjective
Rootप्रिय
FormFeminine, Instrumental, Dual
अनुरूपाभ्याम्with/by (two) suitable, well-matched (ones)
अनुरूपाभ्याम्:
Karana
TypeAdjective
Rootअनुरूप
FormFeminine, Instrumental, Dual
करेणुभ्याम्with/like two female elephants (cows)
करेणुभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootकरेणु
FormFeminine, Instrumental, Dual
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
द्विपःan elephant (bull-elephant)
द्विपः:
Karta
TypeNoun
Rootद्विप
FormMasculine, Nominative, Singular
भरतकुलभूषणO ornament of the Bharata lineage
भरतकुलभूषण:
TypeNoun
Rootभरतकुलभूषण
FormMasculine, Vocative, Singular

कृष्ण उवाच

K
Kṛṣṇa
B
Bṛhadratha
K
King of Kāśī (Kāśirāja)
T
Two twin princesses of Kāśī
B
Bharata lineage (Bharatakula)
E
Elephant (dvipa/gajarāja)
T
Two female elephants (kareṇū)

Educational Q&A

The verse highlights ethical kingship within household life: when one undertakes a relationship involving two spouses, dharma requires impartiality—no favoritism, no unequal treatment—grounded in a solemn vow and consistent affection.

Kṛṣṇa recounts how King Bṛhadratha married the twin daughters of the king of Kāśī and privately promised both wives equal love and equal conduct; the scene concludes with a simile comparing his enhanced splendor to an elephant adorned by two well-matched cow-elephants.