Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

अर्जुनकर्णसंनिपातवर्णनम् / The Convergence of Arjuna and Karṇa

रौक्मं॑ वरं हस्तिगजा श्वयुक्तं रथं प्रदित्सुर्य: परेभ्यस्त्वदर्थे । सदा रणे स्पर्थते यः स पाप: कच्चित्त्वया निहतस्तात युद्धे

raukmaṁ varaṁ hastigajāśvayuktaṁ rathaṁ praditsur yaḥ parebhyas tvadarthe | sadā raṇe spardhate yaḥ sa pāpaḥ kaccit tvayā nihatas tāta yuddhe ||

যুধিষ্ঠির বললেন—হে তাত! যে তোমার বিষয়ে অন্যদের কাছে পুরস্কারস্বরূপ হাতি-ঘোড়ায় যুক্ত স্বর্ণময় উৎকৃষ্ট রথ দিতে প্রস্তুত থাকত, এবং যে সর্বদা রণে তোমার সঙ্গে প্রতিদ্বন্দ্বিতা করত—সে পাপী কি যুদ্ধক্ষেত্রে তোমার হাতে নিহত হয়েছে?

रौक्मम्golden (made of gold)
रौक्मम्:
Karma
TypeAdjective
Rootरौक्म
FormNeuter, Accusative, Singular
वरम्excellent, splendid
वरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवर
FormNeuter, Accusative, Singular
हस्तिगजwith elephants (and) elephants (i.e., elephants)
हस्तिगज:
Karana
TypeNoun
Rootहस्ति + गज
FormMasculine, Instrumental, Plural
अश्वयुक्तम्yoked with horses
अश्वयुक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअश्व + युक्त
FormNeuter, Accusative, Singular
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रदित्सुःwishing to give
प्रदित्सुः:
Karta
TypeVerb
Rootप्र + दा (ददाति)
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
परेभ्यःto others
परेभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootपर
FormMasculine, Dative, Plural
त्वदर्थेfor your sake
त्वदर्थे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootत्वद् + अर्थ
FormMasculine, Locative, Singular
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
स्पर्धतेcompetes, rivals
स्पर्धते:
TypeVerb
Rootस्पर्ध्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पापःsinful, wicked
पापः:
Karta
TypeAdjective
Rootपाप
FormMasculine, Nominative, Singular
कच्चित्whether indeed?, I hope
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootत्वद्
FormMasculine/Feminine, Instrumental, Singular
निहतःslain
निहतः:
TypeVerb
Rootनि + हन्
FormMasculine, Nominative, Singular
तातdear one, son (vocative)
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
युद्धेin the battle
युद्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Locative, Singular
तातO dear one!
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular

युधिषछ्िर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
A
a rival warrior (unnamed in this verse)
G
golden chariot
E
elephants
H
horses
B
battlefield

Educational Q&A

The verse frames battlefield killing within moral scrutiny: Yudhiṣṭhira does not treat victory as purely tactical but asks whether a morally blameworthy rival—defined by envy, rivalry, and manipulative gifting—has been justly removed. It highlights the dharmic impulse to evaluate violence through ethical character and intention, not merely outcome.

Yudhiṣṭhira addresses a younger warrior affectionately (“tāta”) and inquires about a particular opponent known for constant rivalry and for attempting to influence others by offering a magnificent golden chariot. He asks whether that opponent has been killed by the addressee in the fighting.