Karṇa-parva Adhyāya 20 — Yudhiṣṭhira–Duryodhana Encounter and Escalation of Arms
उस समय जब कौरव, पांचाल तथा पाण्डव योद्धा परिश्रमपूर्वक युद्धमें लगे हुए थे, सभी सैनिक रणभूमिमें अपने प्यारे प्राणोंका मोह छोड़कर एक-दूसरेको मारने लगे ।।
sañjaya uvāca | tadā yatra kauravāḥ pāñcālāś ca pāṇḍavāś ca yodhāḥ pariśramapūrvakaṃ yuddhe pravṛttāḥ, sarve sainikā raṇabhūmau priyaprāṇamohaṃ tyaktvā parasparaṃ jaghnire || susaṃnaddhāḥ kavacinaḥ saśirastrāṇabhūṣaṇāḥ | gadābhir musalaiś cānye parighaiś ca mahābalāḥ, mānanīya nareśa! kaṭiṃ baddhvā kavacaṃ baddhvā śirastrāṇaṃ bhūṣaṇāni ca dhārayitvā, garjantaḥ plavantaḥ parasparaṃ samāhvayantaś ca kāladaṇḍasamaiḥ gadā-musalapari-ghair anyonyam abhidhāvanta ||
সেই সময় কৌরব, পাঞ্চাল ও পাণ্ডব যোদ্ধারা যখন পরিশ্রমসাধ্য যুদ্ধে নিমগ্ন, তখন সকল সৈন্য রণভূমিতে প্রিয় প্রাণের মমতা ত্যাগ করে একে অপরকে বধ করতে লাগল। সুসজ্জিত, বর্মধারী, শিরস্ত্রাণ ও অলংকারে ভূষিত মহাবল যোদ্ধারা গর্জন করে, লাফিয়ে-ঝাঁপিয়ে, পরস্পরকে আহ্বান জানিয়ে, মৃত্যুদণ্ডসম গদা, মুষল ও পরিঘ তুলে একে অপরের উপর ঝাঁপিয়ে পড়ল।
संजय उवाच
The verse underscores the grim ethical tension of war: soldiers, driven by martial duty and the momentum of conflict, abandon attachment to personal survival and act with a death-facing resolve. It highlights how battle can demand a hard detachment, while also portraying the dehumanizing intensity where weapons become ‘like Death’s rod’.
Sañjaya describes a phase of the Kurukṣetra battle in which Kaurava, Pāñcāla, and Pāṇḍava fighters, fully armoured and helmeted, roar and challenge one another, then rush together wielding maces, clubs, and iron bars, striking each other down in close combat.