Droṇa–Arjuna Yuddha; Trigarta-Āvaraṇa; Bhīmasena Gajānīka-bheda
Droṇa and Arjuna Engage; Trigarta Containment; Bhīma Breaks the Elephant Corps
रौद्रे तस्मिन् राक्षसेन्द्रे यदि तेडनुशयो महान् । अयं वा गच्छतु रणे तस्य युद्धाय दुर्मते:
sañjaya uvāca | raudre tasmin rākṣasendre yadi te 'nuśayo mahān | ayaṃ vā gacchatu raṇe tasya yuddhāya durmateḥ | kathayāmāsa durdharṣo viniḥśvasya punaḥ punaḥ |
সঞ্জয় বললেন— “যদি সেই ভয়ংকর রাক্ষসরাজের বিষয়ে তোমার মনে এখনও গভীর অনুশোচনা থাকে, তবে এই ব্যক্তি রণে গিয়ে সেই দুষ্টবুদ্ধি শত্রুর সঙ্গে যুদ্ধ করুক।” এ কথা বলে দুর্ধর্ষ বীর বারবার দীর্ঘশ্বাস ফেলতে ফেলতে ঘটোৎকচের বিজয় ও নিজের পরাভবের কাহিনি পুনঃপুনঃ বর্ণনা করল।
संजय उवाच
The passage highlights how intense regret and wounded pride after defeat can drive impulsive, retaliatory decisions in war; ethical leadership requires steadiness, clear counsel, and restraint even amid humiliation.
After being overcome in a fierce encounter involving a powerful rākṣasa (contextually linked with Ghaṭotkaca), Duryodhana cannot bear the setback; he approaches Bhīṣma, bows respectfully, and recounts the events with repeated sighs, emphasizing Ghaṭotkaca’s triumph and his own defeat.