Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

Irāvān-nidhana-anantaraṃ Ghaṭotkaca-nādaḥ

After Irāvān’s fall: Ghaṭotkaca’s roar and the clash with Duryodhana

ततो राज्ञां बहुशतैर्गजाश्वरथयायिभि: । संवृतं समरे भीष्म देवैरपि दुरासदम्‌,वासुदेवमुवाचेदं कौन्तेय: श्वेतवाहन: । तदनन्तर हाथी, घोड़े और रथपर यात्रा करनेवाले करोड़ों राजाओंसे घिरे हुए भीष्म, जो युद्धमें देवताओंके लिये भी दुर्जय थे, आपके पुत्रोंको बचानेके लिये एकमात्र बालक महारथी अभिमन्युको लक्ष्य करके तीव्र वेगसे आगे बढ़े। उनको उस ओर जाते देख श्ैेतवाहन कुन्तीपुत्र अर्जुनने वसुदेवनन्दन भगवान्‌ श्रीकृष्णसे इस प्रकार कहा --

tato rājñāṁ bahuśatair gajāśvarathayāyibhiḥ | saṁvṛtaṁ samare bhīṣmaṁ devair api durāsadam | vāsudevam uvācedaṁ kaunteyaḥ śvetavāhanaḥ ||

সঞ্জয় বললেন—তারপর হাতি, ঘোড়া ও রথারূঢ় বহু শত রাজায় পরিবেষ্টিত, যুদ্ধে দেবতাদের পক্ষেও দুরাসদ ভীষ্মকে দেখে শ্বেতবাহন কুন্তীপুত্র অর্জুন বাসুদেব (শ্রীকৃষ্ণ)-কে এই কথা বলল।

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Plural
बहुशतैःby many hundreds (of)
बहुशतैः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहुशत
FormNeuter, Instrumental, Plural
गजelephant
गज:
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Nominative, Singular
अश्वhorse
अश्व:
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Nominative, Singular
रथchariot
रथ:
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Nominative, Singular
यायिभिःby riders/travellers (mounted on)
यायिभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootयायिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
संवृतम्surrounded, enclosed
संवृतम्:
TypeAdjective
Rootसंवृत
FormMasculine, Accusative, Singular
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
भीष्मम्Bhishma
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
देवैःby the gods
देवैः:
Karana
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Instrumental, Plural
अपिeven, also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
दुरासदम्hard to assail/approach
दुरासदम्:
TypeAdjective
Rootदुरासद
FormMasculine, Accusative, Singular
वासुदेवम्Vasudeva (Krishna)
वासुदेवम्:
Karma
TypeNoun
Rootवासुदेव
FormMasculine, Accusative, Singular
उवाचsaid, spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
कौन्तेयःson of Kunti (Arjuna)
कौन्तेयः:
Karta
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Nominative, Singular
श्वेतवाहनःhe whose chariot/steeds are white
श्वेतवाहनः:
Karta
TypeNoun
Rootश्वेतवाहन
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīṣma
A
Arjuna (Kaunteya, Śvetavāhana)
K
Kṛṣṇa (Vāsudeva)
K
kings (rājānaḥ)
E
elephants (gaja)
H
horses (aśva)
C
chariots (ratha)
B
battlefield (samara)