Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

भीष्मविक्रमदर्शनं तथा क्रौञ्चारुणव्यूहविधानम् | Bhīṣma’s Ascendancy and the Organization of the Krauñcāruṇa Formation

प्रवृत्ति च निवृत्ति च कार्याकार्ये भया भये । बन्ध॑ मोक्ष च या वेत्ति बुद्धि: सा पार्थ सातक््चिकी,हे पार्थ! जो बुद्धि प्रवृत्तिमार्ग- और निवृत्तिमार्गकोः कर्तव्य और अकर्तव्यको,* भय और अभयको” तथा बन्धन और मोक्षको* यथार्थ जानती है, वह बुद्धि सात््विकी है

pravṛttiṁ ca nivṛttiṁ ca kāryākārye bhayābhaye | bandhaṁ mokṣaṁ ca yā vetti buddhiḥ sā pārtha sāttvikī ||

হে পার্থ! যে বুদ্ধি প্রবৃত্তি ও নিবৃত্তির পথ, করণীয় ও অকরণীয়, ভয় ও অভয়, এবং বন্ধন ও মোক্ষ—এসবকে যথার্থভাবে জানে, সেই বুদ্ধি সাত্ত্বিক।

प्रवृत्तिम्activity; the path of engagement
प्रवृत्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रवृत्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
निवृत्तिम्withdrawal; the path of renunciation
निवृत्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिवृत्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कार्येin what ought to be done (duty)
कार्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Locative, Singular
अकार्येin what ought not to be done (prohibited act)
अकार्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअकार्य
FormNeuter, Locative, Singular
भयेin fear; in what is to be feared
भये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभय
FormNeuter, Locative, Singular
अभयेin fearlessness; in what is not to be feared
अभये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअभय
FormNeuter, Locative, Singular
बन्धम्bondage
बन्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootबन्ध
FormMasculine, Accusative, Singular
मोक्षम्liberation
मोक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootमोक्ष
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
याwhich (she/that)
या:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormFeminine, Nominative, Singular
वेत्तिknows
वेत्ति:
TypeVerb
Rootविद्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
बुद्धिःintellect; understanding
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
साthat
सा:
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
पार्थO son of Pṛthā (Arjuna)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Vocative, Singular
सात्त्विकीsattvic; pertaining to sattva
सात्त्विकी:
TypeAdjective
Rootसात्त्विक
FormFeminine, Nominative, Singular

अजुन उवाच

A
Arjuna (Pārtha)