Shloka 14
ध्यानयोगः — Dhyāna-Yoga
Discipline of Meditation and Mental Restraint
ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य और शूद्र--इन चार वर्णोंका समूह गुण और कर्मोंके विभागपूर्वक मेरे द्वारा रचा गया है।* इस प्रकार उस सृष्टि-रचनादि कर्मका कर्ता होनेपर भी मुझ अविनाशी परमेश्वरको तू वास्तवमें अकर्ता ही जानः ।। न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा । इति मां योडभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते,कर्मोके फलमें मेरी स्पृहा नहीं है, इसलिये मुझे कर्म लिप्त नहीं करते--इस प्रकार जो मुझे तत्त्वसे जान लेता है, वह भी कर्मोसे नहीं बँधता4
cāturvarṇyaṁ mayā sṛṣṭaṁ guṇa-karma-vibhāgaśaḥ | tasya kartāram api māṁ viddhy akartāram avyayam || na māṁ karmāṇi limpanti na me karma-phale spṛhā | iti māṁ yo 'bhijānāti karmabhir na sa badhyate ||
ব্রাহ্মণ, ক্ষত্রিয়, বৈশ্য ও শূদ্র—এই চতুর্বর্ণকে আমি গুণ ও কর্মের বিভাগ অনুসারে সৃষ্টি করেছি। তবু সেই ব্যবস্থার কর্তা হয়েও আমাকে তুমি সত্যই অকর্তা ও অব্যয় বলে জানো। কর্ম আমাকে লিপ্ত করে না, কর্মফলের প্রতি আমার কোনো স্পৃহা নেই; যে আমাকে এই তত্ত্বে জানে, সেও কর্মবন্ধনে আবদ্ধ হয় না।
अजुन उवाच