Adhyāya 108 — Nimitta-darśana and Drona’s counsel amid Arjuna’s advance (निमित्तदर्शनं द्रोणोपदेशश्च)
छादित: पापडवै: शूरै: समन्ताद भरतर्षभ । “भरतश्रेष्ठ! ये शूरवीरोंका नाश करनेवाले महाधनुर्थर शौर्यसम्पन्न भीष्म पराक्रमी पाण्डवोंद्वारा चारों ओरसे घेर लिये गये हैं
sañjaya uvāca | chāditaḥ pāṇḍavaiḥ śūraiḥ samantād bharatarṣabha | eṣa pāṇḍusuto jyeṣṭho yamābhyāṃ sahito raṇe tvaṃ hi saṃśrūyase 'tyartham asahyabalavikramaḥ | mahābāho! ye jyeṣṭhaḥ pāṇḍuputro yudhiṣṭhiraḥ nakula-sahadevau ca sārdhaṃ kṛtvā raṇabhūmau yuṣmākaṃ paśyatāṃ mama senāṃ khādayanti (kṣādayanti) | prabho! mahābāho! yathā taṭaprāntaḥ samudraṃ nātivartayati, tathā tvam api yudhiṣṭhiram agrato nivāraya; tava hi balavikramaḥ atyantam asahya iti śrūyate ||
সঞ্জয় বললেন—হে ভরতশ্রেষ্ঠ! পরাক্রমী পাণ্ডব বীরেরা চারদিক থেকে ভীষ্মকে ঘিরে ফেলেছে—তিনি মহাধনুর্ধর, শৌর্যসম্পন্ন এবং যোদ্ধানাশক। এই পাণ্ডুর জ্যেষ্ঠপুত্র যুধিষ্ঠির মাদ্রীর যুগলপুত্র (নকুল ও সহদেব)-সহ রণে অগ্রসর হচ্ছে এবং তোমাদের চোখের সামনেই আমার বাহিনীকে তাড়িয়ে দিচ্ছে। হে প্রভু, মহাবাহো! যেমন তটরেখা মকরালয় সমুদ্রকে অগ্রসর হতে বাধা দেয়, তেমনি তুমি যুধিষ্ঠিরের অগ্রগতি রোধ কর; কারণ তোমার বল ও বিক্রম অসহ্য বলে শোনা যায়।
संजय उवाच
Even in war, leadership is framed as restraint and responsibility: the commander is urged to ‘hold back’ an advancing force, using power not merely to strike but to prevent collapse and protect one’s side—an application of kṣatriya-dharma and strategic self-control.
Sañjaya reports that Bhīṣma is being surrounded by Pāṇḍava warriors, while Yudhiṣṭhira advances with Nakula and Sahadeva and drives back the Kaurava troops. Sañjaya urges a powerful ally/commander to stop Yudhiṣṭhira, comparing that restraint to a shoreline checking the sea.