Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Bhārata-varṣa-varṇana

Description of Bhārata: Mountains, Rivers, and Janapadas

अनागतमत्तिक्रान्तं वर्तमानं च संजय । आचक्ष्व मे विस्तरेण हरिवर्ष तथैव च,धृतराष्ट्रने कहा--संजय! तुम भारतवर्ष और हैमवतवर्षके लोगोंके आयुका प्रमाण, बल तथा भूत, भविष्य एवं वर्तमान शुभाशुभ फल बताओ। साथ ही हरिवर्षका भी विस्तारपूर्वक वर्णन करो

anāgatam atikrāntaṁ vartamānaṁ ca sañjaya | ācakṣva me vistareṇa harivarṣaṁ tathaiva ca ||

ধৃতরাষ্ট্র বললেন—সঞ্জয়! যা আসন্ন, যা অতীত, এবং যা বর্তমান—এসব আমাকে বিস্তারে বলো; এবং হরিবর্ষের কথাও তদ্রূপ বিস্তারিতভাবে বর্ণনা করো।

अनागतम्the future
अनागतम्:
Karma
TypeNoun
Rootअनागत
FormNeuter, Accusative, Singular
अतिक्रान्तम्the past (gone by)
अतिक्रान्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootअतिक्रान्त
FormNeuter, Accusative, Singular
वर्तमानम्the present
वर्तमानम्:
Karma
TypeNoun
Rootवर्तमान
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
संजयO Sañjaya
संजय:
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Vocative, Singular
आचक्ष्वtell; describe
आचक्ष्व:
TypeVerb
Rootआ-चक्ष्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
मेto me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Dative, Singular
विस्तरेणin detail; at length
विस्तरेण:
Karana
TypeNoun
Rootविस्तर
FormMasculine, Instrumental, Singular
हरिवर्षम्Harivarṣa (a region)
हरिवर्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootहरिवर्ष
FormNeuter, Accusative, Singular
तथाthus; likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
H
Harivarṣa