अश्वमेधावसानम् — Dakṣiṇā-vibhāga and Avabhṛtha
Completion of the Aśvamedha
सुप्रतीतैस्तथा विप्रैः स्वागमै: सुस्वरैर्न॒प । अश्रान्तैश्ञापि लघुभिरवथ्वर्युवृषभैस्तथा
vaiśampāyana uvāca | supratītaiḥ tathā vipraiḥ svāgamaiḥ susvarair nṛpa | aśrāntaiś ca api laghubhir adhvaryu-vṛṣabhaiḥ tathā ||
বৈশম্পায়ন বললেন—হে নৃপ, সুপ্রতিষ্ঠিত ও বেদজ্ঞ ব্রাহ্মণগণ নিজ নিজ শাস্ত্রানুসারে স্পষ্ট ও সুমধুর স্বরে মন্ত্রপাঠ করছিলেন; আর অশ্রান্ত, দ্রুতকর্মা শ্রেষ্ঠ অধ্বর্যুরাও ক্লান্তিহীনভাবে কর্তব্য পালন করছিলেন।
वैशम्पायन उवाच
The verse highlights dharma as disciplined performance of sacred duty: correct mantra-recitation (sound, tradition, and clarity) and tireless, efficient execution of ritual responsibilities by qualified priests.
Vaiśampāyana describes a grand sacrifice in progress: learned brāhmaṇas chant Vedic mantras with proper intonation while the leading Adhvaryu priests carry out the ritual actions swiftly and without fatigue, setting the scene for the next ritual stage.