Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Muñjavān on Himavat: Maheśvara’s abode, Śiva-stuti, and sacrificial gold

Chapter 8

“भगवन्‌! आप रुद्र (दुःखके कारणको दूर करनेवाले)

saṃvarta uvāca | bhagavan! tvaṃ rudraḥ (duḥkha-kāraṇa-nivārakaḥ), śitikaṇṭhaḥ (nīla-cihna-dhārī), puruṣaḥ (antaryāmī), suvarcāḥ (ati-tejasvī), kapardī (jaṭā-jūṭa-dhārī), karālaḥ (bhayaṅkara-rūpaḥ), haryakṣaḥ (harita-netraḥ), varadaḥ (bhaktānām iṣṭa-vara-pradaḥ), tryakṣaḥ (tri-netraḥ), pūṣa-dantāpahārī, vāmanaḥ, śivaḥ, yāmyaḥ (yama-gaṇa-svarūpaḥ), avyaktarūpaḥ, sadvṛttaḥ, śaṅkaraḥ, kṣemyaḥ, harikeśaḥ, sthāṇuḥ, puruṣaḥ, harinetraḥ, muṇḍaḥ, kruddhaḥ, uttaraṇaḥ (saṃsāra-sāgara-tārakaḥ), bhāskaraḥ (sūrya-svarūpaḥ), sutīrthaḥ, devadevaḥ, raṃhasaḥ (vegavān), uṣṇīṣī, suvaktro, sahasrākṣaḥ, mīḍhavān, giriśaḥ, praśāntaḥ, yatiḥ, cīravāsāḥ, bilvadaṇḍaḥ, siddhaḥ, sarvadaṇḍadharaḥ, mṛgavyādhaḥ, mahān, dhanvī (pināka-dhārī), bhavaḥ, varaḥ, somavaktraḥ, siddhamantraḥ, cakṣuḥ, hiraṇyabāhuḥ, ugraḥ, diśāṃ patiḥ, lelihānaḥ, goṣṭhaḥ, siddhamantraḥ, vṛṣṇiḥ, paśupatiḥ, bhūtapatiḥ, vṛṣaḥ, mātṛbhaktaḥ, senānī, madhyamaḥ, kuśahastaḥ, patiḥ, dhanvī, bhārgavaḥ, ajaḥ, kṛṣṇanetraḥ, virūpākṣaḥ, tīkṣṇadaṃṣṭraḥ, tīkṣṇaḥ, vaiśvānaravadanaḥ, mahādyutiḥ, anaṅgaḥ, sarvaḥ, viśāṃpatiḥ, vilohitaḥ, dīptaḥ, dīptākṣaḥ, mahaujāḥ, vasuretāḥ, suvapuḥ, pṛthuḥ, kṛttivāsāḥ, kapālamālī, suvarṇamukuṭaḥ, mahādevaḥ, kṛṣṇaḥ, tryambakaḥ, anaghaḥ, krodhanaḥ, anṛśaṃsaḥ, mṛduḥ, bāhuśālī, daṇḍī, tīvra-tapāḥ, komala-karmā, sahasraśirāḥ, sahasracaraṇaḥ, svadhāsvarūpaḥ, bahurūpaḥ, daṃṣṭī ca | tubhyaṃ namaḥ || pinākinaṃ mahādevaṃ mahāyoginam avyayam | triśūlahastaṃ varadaṃ tryambakaṃ bhuvaneśvaram ||

সম্বর্ত বললেন—“ভগবান! আপনি রুদ্র, শিতিকণ্ঠ, অন্তর্যামী পুরুষ, অতিশয় তেজস্বী, কপর্দী, করাল, হর্যক্ষ, বরদ, ত্র্যক্ষ, পূষণের দাঁত অপহরণকারী, বামন, শিব, যাম্য, অব্যক্তরূপ, সদ্বৃত্ত, শঙ্কর, ক্ষেম্য, হরিকেশ, স্থাণু, পুরুষ, হরিনেত্র, মুণ্ড, ক্রুদ্ধ, উত্তরণ, ভাস্কর, সুতীর্থ, দেবদেব, রংহস, উষ্ণীষী, সুবক্ত্র, সহস্রাক্ষ, মীঢবান্, গিরিশ, প্রশান্ত, যতি, চীরবাসা, বিল্বদণ্ড, সিদ্ধ, সর্বদণ্ডধর, মৃগব্যাধ, মহান, ধন্বী, পিনাকী, ভব, বর, সোমবক্ত্র, সিদ্ধমন্ত্র, চক্ষুষ, হিরণ্যবাহু, উগ্র, দিশাপতি, লেলিহান, গোষ্ঠ, সিদ্ধমন্ত্র, বৃষ্ণি, পশুপতি, ভূতপতি, বৃষ, মাতৃভক্ত, সেনানী, মধ্যম, কুশহস্ত, পতি, ধন্বী, ভার্গব, অজ, কৃষ্ণনেত্র, বিরূপাক্ষ, তীক্ষ্ণদংষ্ট, তীক্ষ্ণ, বৈশ্বানরমুখ, মহাদ্যুতি, অনঙ্গ, সর্ব, বিশামপতি, বিলোহিত, দীপ্ত, দীপ্তাক্ষ, মহৌজস্বী, বসুরেতা, সুবপুষ, পৃথু, কৃত্তিবাস, কপালমালী, সুবর্ণমুকুট, মহাদেব, কৃষ্ণ, ত্র্যম্বক, অনঘ; ক্রোধন হয়েও অনৃশংস, মৃদু, বাহুশালী, দণ্ডী, তপ্ততপস্বী ও অক্রূরকর্মা; সহস্রশিরা, সহস্রচরণ, স্বধাস্বরূপ, বহুরূপ ও দংষ্টী—আপনাকে আমি প্রণাম করি। পিনাকধারী মহাদেব, মহাযোগী, অব্যয়; ত্রিশূলহস্ত, বরদ, ত্র্যম্বক, ভুবনেশ্বর—এইভাবে স্তব করে, মস্তক নত করে, আমি শঙ্করের শরণ গ্রহণ করি।”

पिनाकिनम्the bearer of the Pināka bow
पिनाकिनम्:
Karma
TypeNoun
Rootपिनाकिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
महादेवम्the Great God (Mahādeva)
महादेवम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहादेव
FormMasculine, Accusative, Singular
महायोगिनम्the great yogin
महायोगिनम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहायोगिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
अव्ययम्imperishable
अव्ययम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअव्यय
FormMasculine, Accusative, Singular
त्रिशूलहस्तम्having a trident in hand
त्रिशूलहस्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootत्रिशूलहस्त
FormMasculine, Accusative, Singular
वरदम्boon-giving
वरदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवरद
FormMasculine, Accusative, Singular
त्र्यम्बकम्the three-eyed one (Tryambaka)
त्र्यम्बकम्:
Karma
TypeNoun
Rootत्र्यम्बक
FormMasculine, Accusative, Singular
भुवनेश्वरम्lord of the worlds
भुवनेश्वरम्:
Karma
TypeNoun
Rootभुवनेश्वर
FormMasculine, Accusative, Singular

संवर्त उवाच

S
Saṃvarta
Ś
Śiva
R
Rudra
T
Tryambaka
M
Mahādeva
P
Pināka (bow)
T
Triśūla (trident)
P
Pūṣan
Y
Yama
V
Vasus
M
Mātṛs (Divine Mothers)
S
Senānī (as an epithet; commonly Skanda/Kārttikeya)

Educational Q&A

The verse teaches śaraṇāgati (taking refuge) through devotion: the divine can be simultaneously fierce in restraining adharma and gentle toward the surrendered. By naming Śiva’s many aspects—ascetic, cosmic ruler, disciplinarian, benefactor—the hymn frames ethical order (daṇḍa and dharma) as grounded in a compassionate, all-pervading reality.

Saṃvarta offers an extended praise-hymn to Śiva, reciting many epithets that describe his cosmic functions, mythic deeds, and ascetic emblems. After this litany, he bows his head to the Pināka-bearing Mahādeva—trident in hand, imperishable lord of the worlds—and seeks his protection/refuge.