Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Adhyāya 40: Brahmā on Mahān (The Great Principle) and the All-Pervading Puruṣa

एवं हि यो वेद गुहाशयं प्रभु परं पुराणं पुरुष विश्वरूपम्‌ । हिरण्मयं बुद्धिमतां परां गतिं स बुद्धिमान बुद्धिमतीत्य तिषछठति

evaṁ hi yo veda guhāśayaṁ prabhuṁ paraṁ purāṇaṁ puruṣaṁ viśvarūpam | hiraṇmayaṁ buddhimatāṁ parāṁ gatiṁ sa buddhimān buddhim atītya tiṣṭhati ||

বায়ু বললেন—যে সেই পরম প্রভুকে, যিনি হৃদয়ের গোপন গুহায় অধিষ্ঠিত—পরাত্পর, পুরাণ, বিশ্বরূপ পুরুষ, হিরণ্ময় এবং বুদ্ধিমানদের পরম গতি—যথার্থভাবে জানে, সে-ই সত্য বুদ্ধিমান হয় এবং সাধারণ বুদ্ধির সীমার বাইরে প্রতিষ্ঠিত থাকে।

एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वेदknows
वेद:
TypeVerb
Rootविद्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada
गुहाशयम्dwelling in the cave (of the heart)
गुहाशयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगुहाशय
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रभुम्the Lord
प्रभुम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Accusative, Singular
परम्supreme
परम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine, Accusative, Singular
पुराणम्ancient, primeval
पुराणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुराण
FormMasculine, Accusative, Singular
पुरुषम्Person (Purusha)
पुरुषम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Accusative, Singular
विश्व-रूपम्whose form is the universe; all-formed
विश्व-रूपम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्वरूप
FormMasculine, Accusative, Singular
हिरण्मयम्golden, radiant
हिरण्मयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहिरण्मय
FormMasculine, Accusative, Singular
बुद्धिमताम्of the wise/possessors of intellect
बुद्धिमताम्:
TypeNoun/Adjective
Rootबुद्धिमत्
FormMasculine, Genitive, Plural
पराम्supreme
पराम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
FormFeminine, Accusative, Singular
गतिम्goal, refuge, course
गतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Accusative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
बुद्धिमान्wise, intelligent
बुद्धिमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootबुद्धिमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
बुद्धिमतीति"(called) wise"—thus
बुद्धिमतीति:
TypeIndeclinable (quotative) + Noun/Adjective
Rootबुद्धिमती + इति
अतितिष्ठतिsurpasses, goes beyond
अतितिष्ठति:
TypeVerb
Rootअति-स्था
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyudeva)
S
Supreme Lord (Prabhu/Param)
P
Puruṣa (Cosmic Person)
V
Viśvarūpa (Universal Form)