Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

Bhāgīrathī-tīra-śauca, Kurukṣetra-gamana, and Śatayūpa-āśrama-dīkṣā (गङ्गातीरशौच–कुरुक्षेत्रगमन–शतयूपाश्रमदीक्षा)

इत्युक्तो धर्मराज: स विनिवृत्य ततः पुनः । राज्ञो वैचित्रवीर्यस्य तत्‌ सर्व प्रत्यवेदयत्‌

ity ukto dharmarājaḥ sa vinivṛtya tataḥ punaḥ | rājño vaicitryavīryasya tat sarvaṃ pratyavedayat ||

এ কথা শুনে ধর্মরাজ যুধিষ্ঠির আবার ফিরে গেলেন। তিনি বৈচিত্রবীর্যবংশীয় রাজা ধৃতরাষ্ট্রের কাছে গিয়ে আকাশবাণীতে যা বলা হয়েছিল, সবই বিস্তারিতভাবে জানালেন।

इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उक्तःhaving been said/told (addressed)
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
धर्मराजःDharma-king (Yudhiṣṭhira)
धर्मराजः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
विनिवृत्यhaving turned back/returned
विनिवृत्य:
TypeVerb
Rootनि-√वृत्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
ततःfrom there/then
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
राज्ञःof the king
राज्ञः:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Singular
वैचित्रवीर्यस्यof Vicitravīrya (descendant of Vicitravīrya)
वैचित्रवीर्यस्य:
TypeNoun
Rootवैचित्रवीर्य
FormMasculine, Genitive, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रत्यवेदयत्reported/informed
प्रत्यवेदयत्:
TypeVerb
Rootप्रति-√विद्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dharmarāja (Yudhiṣṭhira)
D
Dhṛtarāṣṭra
V
Vaicitryavīrya (dynastic reference)

Educational Q&A

Even after the war and amid the forest-ascetic setting, Yudhiṣṭhira upholds dharma through respectful accountability: he returns and reports fully to the elder king. The verse highlights ethical governance through truthfulness, deference, and transparent communication.

After being addressed (in context, following a message such as an unseen/sky-voice or instruction), Yudhiṣṭhira turns back and goes to Dhṛtarāṣṭra, informing him of everything that was said or occurred.