Shloka 2
Āśramadharma and the Marks of the Muni
Yayāti–Aṣṭaka Saṃvāda
यथाकामं यथोत्साहं यथाकालं यथासुखम् । धर्माविरुद्धं राजेन्द्र यथाहति स एव हि,राजेन्द्र! उनकी जैसी कामना होती, जैसा उत्साह होता और जैसा समय होता, उसके अनुसार वे सुखपूर्वक धर्मानुकूल भोगोंका उपभोग करते थे। वास्तवमें उसके योग्य वे ही थे
yathākāmaṁ yathotsāhaṁ yathākālaṁ yathāsukham | dharmāviruddhaṁ rājendra yathāhati sa eva hi ||
বৈশম্পায়ন বললেন—হে রাজেন্দ্র! তাঁদের ইচ্ছা, উদ্যম, উপযুক্ত সময় ও স্বাচ্ছন্দ্য অনুসারে তাঁরা ধর্মবিরোধী নয় এমন ভোগসমূহ শান্তিতে উপভোগ করতেন। সত্যই, সেই ভোগের যোগ্য ছিলেন একমাত্র তাঁরাই।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Enjoyment (kāma) is acceptable when it is regulated by time, capacity, and comfort, and—most importantly—when it does not conflict with dharma; worthiness is shown by ethical restraint in pleasure.
Vaiśampāyana describes the conduct of the subjects being spoken about: they partake of pleasures in a timely and fitting way, emphasizing that their enjoyment remains within the bounds of dharma and is therefore deserved.