ययाति–देवयानी संवादः
Yayāti–Devayānī Dialogue and Śukra’s Consent
चिरं गतं पुनः कन्या पित्रे त॑ं संन्यवेदयत् । विप्रेण पुनराहूतो विद्यया गुरुदेहज: । पुनरावृत्य तद् वृत्तं न््यवेदयत तद् यथा,जब उसके लौटनेमें विलम्ब हुआ, तब आचार्यकन्याने पितासे पुनः यह बात बतायी। विप्रवर शुक्राचार्यने कचका पुनः संजीवनी विद्याद्वारा आवाहन किया। इससे बृहस्पतिपूुत्र कच पुनः वहाँ आ पहुँचे और उनके साथ असुरोंने जो बर्ताव किया था, वह बताया
ciraṁ gataṁ punaḥ kanyā pitre taṁ saṁnyavedayat | vipreṇa punarāhūto vidyayā gurudehajaḥ | punarāvṛtya tad vṛttaṁ nyavedayata tad yathā ||
তার ফিরে আসতে অনেক দেরি হওয়ায় কন্যা আবার পিতাকে সব জানাল। তখন শ্রেষ্ঠ ব্রাহ্মণ শুক্রাচার্য সংজীবনী বিদ্যার দ্বারা গুরু (বৃহস্পতির) পুত্র কচকে পুনরায় আহ্বান করলেন। ফিরে এসে কচ যথাযথভাবে সব ঘটনা জানাল—অসুররা তার সঙ্গে কী আচরণ করেছিল।
शुक्र उवाच
The verse underscores the ethical responsibility of a teacher to safeguard and restore a deserving student, and it exposes how envy-driven violence (the Asuras’ conduct) is ultimately countered by knowledge, duty, and truthful testimony.
Devayānī, worried by Kaca’s delayed return, informs her father Śukra. Śukra uses the Saṁjīvanī-vidyā to summon/revive Kaca, who returns and reports in detail the mistreatment he suffered at the hands of the Asuras.