HomeMahabharataAdi ParvaAdhyaya 3Shloka 145
Previous Verse
Next Verse

Shloka 145

Ādi-parva Adhyāya 3 — Janamejaya’s Rite, Dhaumya’s Parīkṣā, and Uttanka’s Kuṇḍala Quest (सर्पसत्रप्रस्तावना–गुरुपरीक्षा–उत्तङ्कोपाख्यान)

स तान्‌ सर्वास्तुष्टाव एभिममन्त्रवदेव श्लोकै:,इस प्रकार नागोंकी स्तुति करते रहनेपर भी जब वे उन दोनों कुण्डलोंको प्राप्त न कर सके, तब उन्हें वहाँ दो स्त्रियाँ दिखायी दीं, जो सुन्दर करघेपर रखकर सूतके तानेमें वस्त्र बुन रही थीं, उस तानेमें उत्तंक मुनिने काले और सफेद दो प्रकारके सूत और बारह अरोंका एक चक्र भी देखा, जिसे छः कुमार घुमा रहे थे। वहीं एक श्रेष्ठ पुरुष भी दिखायी दिये। जिनके साथ एक दर्शनीय अश्व भी था। उत्तंकने इन मन्त्रतुल्य श्लोकोंद्वारा उनकी स्तुति की --

sa tān sarvās tuṣṭāva ebhir mantravadeva ślokaiḥ | evaṃ nāgān stuvato 'pi tayor ubhayor kuṇḍalayor aprāptau tatra dve striyau dadarśa—sundare karghake nidhāya sūtasya tāne vastraṃ vayantyau | tasmin tāne uttanko munir kṛṣṇaśukle dve sūte, dvādaśārāṃ caikaṃ cakraṃ dadarśa, yat ṣaṭkumārāḥ parivartayanti sma | tatraiva caikaḥ śreṣṭhaḥ puruṣo dadarśa, yasya saha darśanīyo 'śvaś ca āsīt | uttanka ebhir mantratulyaiḥ ślokair teṣāṃ stutim akarot ||

তখন উত্তঙ্ক মন্ত্রসদৃশ শ্লোক দ্বারা তাঁদের সকলের স্তব করলেন।

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
तुष्टावpraised
तुष्टाव:
TypeVerb
Rootस्तु
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
अभिमन्त्रवत्as if (they were) mantras / mantra-like
अभिमन्त्रवत्:
TypeIndeclinable
Rootअभिमन्त्रवत्
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
श्लोकैःwith verses
श्लोकैः:
Karana
TypeNoun
Rootश्लोक
FormMasculine, Instrumental, Plural

राम उवाच

U
Uttanka
N
Nāgas
T
two earrings (kuṇḍalas)
T
two women weavers
L
loom (karghaka)
W
warp (tāna)
B
black and white threads
T
twelve-spoked wheel
S
six youths (ṣaṭkumārāḥ)
A
an excellent Person (śreṣṭha puruṣa)
A
a splendid horse (aśva)