Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

आदि पर्व — जातुगृह-प्रसङ्गः: विदुरप्रेषित-खनकस्य सूचना तथा पलायन-मार्ग-निर्माणम्

Adi Parva 135: The Miner’s Warning and Construction of the Escape Passage

ततः क्षुब्धार्णवनिभं रंगमालोक्य बुद्धिमान्‌ । भारद्वाज: प्रियं पुत्रमश्चत्थामानमब्रवीत्‌,फिर तो सारी रंगभूमिमें क्षुब्ध महासागरके समान हलचल मच गयी। यह देख बुद्धिमान्‌ द्रोणाचार्यने अपने प्रिय पुत्र अश्वत्थामासे कहा

tataḥ kṣubdhārṇavanibhaṃ raṅgam ālokya buddhimān | bhāradvājaḥ priyaṃ putram aśvatthāmānam abravīt ||

তারপর রঙ্গভূমিকে উত্তাল সমুদ্রের ন্যায় ক্ষুব্ধ দেখে বুদ্ধিমান ভারদ্বাজ (দ্রোণ) তাঁর প্রিয় পুত্র অশ্বত্থামাকে বললেন।

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
क्षुब्धagitated, churned
क्षुब्ध:
TypeAdjective
Rootक्षुभ् (धातु) → क्षुब्ध (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (रूपेण ‘निभम्’ इत्यस्य विशेषणम्)
अर्णवocean
अर्णव:
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (समासे पूर्वपदम्)
निभम्like, resembling
निभम्:
TypeAdjective
Rootनिभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (उपमानार्थकः ‘like’)
रङ्गम्arena, stage
रङ्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootरङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
TypeIndeclinable
Rootआ + लोक् (धातु) → आलोक्य (क्त्वान्त अव्यय)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive)
बुद्धिमान्wise, intelligent
बुद्धिमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootबुद्धिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भारद्वाजःBhāradvāja (Drona)
भारद्वाजः:
Karta
TypeNoun
Rootभारद्वाज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रियम्dear, beloved
प्रियम्:
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (पुत्रम् इत्यस्य विशेषणम्)
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अश्वत्थामानम्Aśvatthāman
अश्वत्थामानम्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्वत्थामन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Droṇa (Bhāradvāja)
A
Aśvatthāmā
R
raṅga (arena)