Shloka 36
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
अन्या सामपि शक्तीनां महतीनां महद्बलम् / विशङ्कटोदरं सालं प्रविवेश गतक्लमा
Transliteration
anyā sāmapi śaktīnāṃ mahatīnāṃ mahadbalam / viśaṅkaṭodaraṃ sālaṃ praviveśa gataklamā
Translation
আরও এক মহাশক্তি, মহাবলে সমন্বিতা, ক্লান্তিহীন হয়ে বিশাল উদরবিশিষ্ট শালবৃক্ষে প্রবেশ করল।
Word by Word
अन्याanother (one)
अन्या:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘another (woman/entity)’
साshe
सा:
कर्ता (Subject; apposition)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘she’ (in apposition to अन्या)
अपिalso
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, निपात ‘also’
शक्तीनाम्of the powers
शक्तीनाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध) बहुवचन; ‘of the powers/energies’
महतीनाम्of the great
महतीनाम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन; adjective qualifying शक्तीनाम् ‘of the great (powers)’
महत्-बलम्great strength
महत्-बलम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootमहत् + बल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘great strength’ as object of प्रविवेश (entered/assumed)
विशङ्कट-उदरम्with a wide interior
विशङ्कट-उदरम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootविशङ्कट + उदर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; adjective qualifying सालम् ‘having a wide/spacious belly/interior’
सालम्the śāla tree
सालम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootसाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘śāla tree’ (object of entering)
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्र-√विश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘entered’
गत-क्लमाfree from fatigue
गत-क्लमा:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootगत (कृदन्त; √गम् + क्त) + क्लम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; बहुव्रीहि ‘one whose fatigue is gone’ qualifying अन्या/सा