Shloka 52
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
सावधानाः प्रचलिताः पार्ष्णिग्राहाय दानवाः / भूयः पुरस्य दिग्भागं गत्वा मन्दपराक्रमाः
Transliteration
sāvadhānāḥ pracalitāḥ pārṣṇigrāhāya dānavāḥ / bhūyaḥ purasya digbhāgaṃ gatvā mandaparākramāḥ
Translation
দানবরা সতর্ক হয়ে পশ্চাৎগ্রাহের জন্য অগ্রসর হল; পরে নগরের দিকভাগে গিয়ে তাদের পরাক্রম মন্দ হয়ে পড়ল।
Word by Word
स-अवधानाःcautious, attentive
स-अवधानाः:
कर्ता (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्गसदृश) + अवधान (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (अवधानयुक्ताः = ‘attentive/cautious’); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
प्रचलिताःadvanced, moved forth
प्रचलिताः:
क्रिया/विधेय (predicate)
TypeVerb
Rootप्र + चल् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used predicatively); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
पार्ष्णि-ग्राहायfor heel-grabbing (attacking from behind)
पार्ष्णि-ग्राहाय:
सम्प्रदान/प्रयोजन (चतुर्थी-प्रयोजन)
TypeNoun
Rootपार्ष्णि (प्रातिपदिक) + ग्राह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (पार्ष्णेः ग्राहः = ‘seizing the heel’); चतुर्थी (4th), एकवचन; प्रयोजन (dative of purpose)
दानवाःthe Dānavas (demons)
दानवाः:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
भूयःagain, further
भूयः:
सम्बन्ध/क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरर्थे/अधिक्ये (adverb: ‘again/further/more’)
पुरस्यof the city
पुरस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध
दिक्-भागम्a direction/quarter (of the city)
दिक्-भागम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश्/दिक् (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (दिशः भागः = ‘a quarter/directional part’); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
गत्वाhaving gone
गत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (क्रियाविशेषण; absolutive)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव कृदन्त (gerund/absolutive); ‘having gone’
मन्द-पराक्रमाःof feeble prowess
मन्द-पराक्रमाः:
कर्ता (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमन्द (प्रातिपदिक) + पराक्रम (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (येषां पराक्रमः मन्दः = ‘of weak valor’); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन