Shloka 69
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
कथं सा दुष्टवनिता दुर्मदं बलशालिनम् / निपातितवती युद्धे कष्ट एव विधेः क्रमः
Transliteration
kathaṃ sā duṣṭavanitā durmadaṃ balaśālinam / nipātitavatī yuddhe kaṣṭa eva vidheḥ kramaḥ
Translation
সে দুষ্টা নারী যুদ্ধে সেই উদ্ধত, বলবানকে কীভাবে নিপাতিত করল? হায়, বিধির গতি সত্যিই কঠোর।
Word by Word
कथम्how
कथम्:
सम्बन्ध (Interrogative modifier/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्न-अव्ययम् (interrogative adverb)
साshe
सा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम
दुष्टवनिताthe wicked woman
दुष्टवनिता:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक) + वनिता (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (दुष्टा वनिता), स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
दुर्मदम्arrogant
दुर्मदम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदुर्मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्
बलशालिनम्strong, mighty
बलशालिनम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootबल (प्रातिपदिक) + शालिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (बलस्य शालिन् = possessing strength), पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्
निपातितवतीbrought down, felled
निपातितवती:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + पत् (धातु) + णिच् + क्तवतु (कृदन्त)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्तः (Perfect participle used as finite: ‘has caused to fall’), स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगः
युद्धेin battle
युद्धे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी (Locative), एकवचनम्
कष्टःhard, grievous
कष्टः:
कर्तृसम्बन्धी विशेषण (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
एवindeed, surely
एव:
सम्बन्ध (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्ययम् (emphatic particle)
विधेःof fate, of destiny
विधेः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचनम्
क्रमःcourse, order
क्रमः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्