Shloka 9
Lalitopākhyāna: Devagaṇa-samāgamaḥ and Śrīnagaryāḥ Nirmāṇam
Assembly of Devas; Construction and Splendor of the Divine City
Devanagari script
तत्राथ नगरीं रम्यां साट्टप्राकारतोरणाम् / गजाश्वरथशालाढ्यां राजवीथिविराजिताम्
Transliteration
tatrātha nagarīṃ ramyāṃ sāṭṭaprākāratoraṇām / gajāśvarathaśālāḍhyāṃ rājavīthivirājitām
Translation
তখন তিনি এক মনোরম নগরী দেখলেন, যা উঁচু প্রাচীর ও তোরণে সুশোভিত; হাতি-ঘোড়া-রথের শালায় সমৃদ্ধ এবং রাজপথে দীপ্তিমান।
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक अव्यय/adverb of place)
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तरार्थक/sequence particle)
नगरीम्city
नगरीम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनगरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
रम्याम्beautiful
रम्याम्:
कर्म (Karma/Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying नगरीम्)
साट्ट-प्राकार-तोरणाम्with lofty walls and gateways
साट्ट-प्राकार-तोरणाम्:
कर्म (Karma/Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootसाट्ट (प्रातिपदिक) + प्राकार (प्रातिपदिक) + तोरण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः (तत्पुरुषः) — साट्टप्राकाराणि तोरणानि यस्याः/यत्र (having lofty walls and gateways); विशेषणम् (qualifying नगरीम्)
गज-अश्व-रथ-शाला-आढ्याम्rich in elephant-, horse-, and chariot-sheds
गज-अश्व-रथ-शाला-आढ्याम्:
कर्म (Karma/Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootगज (प्रातिपदिक) + अश्व (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक) + शाला (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः (तत्पुरुषः) — गजाश्वरथशालाभिः आढ्या (abounding in stables/sheds for elephants, horses, chariots); विशेषणम् (qualifying नगरीम्)
राज-वीथि-विराजिताम्adorned with royal streets
राज-वीथि-विराजिताम्:
कर्म (Karma/Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootराज (प्रातिपदिक) + वीथि (प्रातिपदिक) + विराजित (कृदन्त, √राज्)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कृदन्तः (भूतकर्मणि/क्त) ‘विराजित’ = adorned; समासः (तत्पुरुषः) — राजवीथिभिः विराजिता; विशेषणम् (qualifying नगरीम्)