Shloka 3
Lalitopākhyāna: Devagaṇa-samāgamaḥ and Śrīnagaryāḥ Nirmāṇam
Assembly of Devas; Construction and Splendor of the Divine City
Devanagari script
देवर्षयो नारदाद्याः समाजग्मुर्महेश्वरीम् / आययुस्तां महादेवीं सर्वे चाप्सरसां गणाः
Transliteration
devarṣayo nāradādyāḥ samājagmurmaheśvarīm / āyayustāṃ mahādevīṃ sarve cāpsarasāṃ gaṇāḥ
Translation
নারদ প্রমুখ দেবর্ষিরা মহেশ্বরীর কাছে সমবেত হলেন; আর অপ্সরাদের সকল গণও সেই মহাদেবীর নিকট এল।
Word by Word
देव-ऋषयःthe divine sages
देव-ऋषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (देवाश्च ते ऋषयः)
नारद-आद्याःbeginning with Nārada
नारद-आद्याः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनारद (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (नारदः आदिः येषाम् = beginning with Nārada)
सम्-आ-जग्मुःcame together/approached
सम्-आ-जग्मुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-गम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपदम
महेश्वरीम्Mahēśvarī (the great goddess)
महेश्वरीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमहेश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
आ-ययुःcame
आ-ययुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-या (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपदम
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
महा-देवीम्the great goddess
महा-देवीम्:
Apposition (समानााधिकरण/epithet)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महती देवी)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘गणाः’ इति विशेषणम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction: and)
अप्सरसाम्of the apsarases
अप्सरसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
गणाःgroups, hosts
गणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन