Mantra 5

Sukta 9

उत् तिष्ठ त्वं देवजनार्बुदे सेनया सह। भञ्जन्नमित्राणां सेनां भोगेभिः परि वारय

út tiṣṭha tvaṃ devá-janārbude sénayā sahá | bhañján amítrāṇāṃ sénāṃ bhogébhiḥ pári vā́raya

Stand up, O Arbudi of the god-born host, together with the army: shattering the foemen’s host, with their goods and pleasures round about, drive them back and hold them off.

উঠে দাঁড়াও, হে দেবজন্মা অর্বুদি, সেনার সঙ্গে। শত্রুদের সেনাকে ভেঙে দিয়ে, তাদের ভোগ্য-সম্পদসহ চারদিক থেকে তাদের পিছিয়ে দাও এবং দূরে ঠেকিয়ে রাখো।

उत्up, forth
उत्:
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग)
तिष्ठstand up; arise
तिष्ठ:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवजनO divine folk/host
देवजन:
Sambodhana
TypeNoun
Rootदेव-जन (समास-प्रातिपदिक)
अर्बुदेO multitude; O great mass/host
अर्बुदे:
Sambodhana
TypeNoun
Rootअर्बुद (प्रातिपदिक)
सेनयाwith (your) army
सेनया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय/उपपद)
भञ्जन्breaking; crushing
भञ्जन्:
Kartā
TypeVerb
Rootभञ्ज् (धातु)
अमित्राणाम्of the foes
अमित्राणाम्:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootअमित्र (प्रातिपदिक)
सेनाम्the army
सेनाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
भोगेभिःwith enjoyments/possessions; with resources
भोगेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभोग (प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
वारयward off; keep away; restrain
वारय:
TypeVerb
Rootवृ (धातु; causative वारयति)

Rishi: Atharvanic/Āṅgirasa attribution (Anukramaṇī tradition).

Devata: Arbudi (as leader of a divine host).

Chandas: Jagatī/triṣṭubh mixture (irregular Atharvanic martial meter).

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From mobilization to forceful repulsion and dominance of the perimeter.","listener_experience":"Surge of protective ferocity; readiness to act.","intensity":8}