कार्यस्यासिद्धाव् उपरुध्यमानस्तर्कयेत्किं भर्तुर्मे व्यसनमासन्नं पश्यन् स्वं वा व्यसनं प्रतिकर्तुकामः पार्ष्णिग्राहमासारमन्तःकोपमाटविकं वा समुत्थापयितुकामः मित्रमाक्रन्दं वा व्याघातयितुकामः स्वं वा परतो विग्रहमन्तःकोपमाटविकं वा प्रतिकर्तुकामः संसिद्धं वा मे भर्तुर्यात्राकालमभिहन्तुकामः सस्यपण्यकुप्यसंग्रहं दुर्गकर्म बलसमुद्दानं वा कर्तुकामः स्वसैन्यानां वा व्यायामस्य देशकालावाकाङ्क्षमाणः परिभवप्रमादाभ्यां वा संसर्गानुबन्धार्थी वा मामुपरुणद्धि इति ॥ कZ_०१.१६.२९ ॥
kāryasyāsiddhāv uparudhyamānas tarkayet: kiṃ bhartur me vyasanam āsannaṃ paśyan, svaṃ vā vyasanaṃ pratikartukāmaḥ, pārṣṇigrāham āsāram antaḥkopam āṭavikaṃ vā samutthāpayitukāmaḥ, mitram ākrandaṃ vā vyāghātayitukāmaḥ, svaṃ vā parato vigraham antaḥkopam āṭavikaṃ vā pratikartukāmaḥ, saṃsiddhaṃ vā me bhartur yātrākālam abhihantukāmaḥ, sasyapaṇyakupyasaṃgrahaṃ durgakarma balasamuddānaṃ vā kartukāmaḥ, svasainyānāṃ vā vyāyāmasya deśakālāv ākāṅkṣamāṇaḥ, paribhava-pramādābhyāṃ vā saṃsargānubandhārthī vā mām uparuṇaddhi iti.
কাজ সম্পন্ন করতে বাধা দেওয়া হলে সে অনুমান করবে—‘আমার প্রভু কি আসন্ন বিপদ দেখে তার প্রতিকার করছেন, না কি নিজের দুর্দশা দূর করতে চান? নাকি তিনি পৃষ্ঠশত্রু, আক্রমণ, অন্তর্দ্বন্দ্ব/বিদ্রোহ বা আটবিক (বনবাসী) উত্থান ঘটাতে চান? নাকি তিনি মিত্র বা বিপন্ন মিত্রকে ক্ষতি করতে চান? নাকি তিনি নিজের পক্ষ বা অপর পক্ষ থেকে উদ্ভূত সংঘর্ষ, অন্তর্বিদ্রোহ বা আটবিক উত্থান প্রতিহত করতে চান? নাকি তিনি আমার প্রভুর প্রস্তুত অভিযানের সময়ে আঘাত করতে চান? নাকি তিনি শস্য, পণ্য ও উপকরণ সঞ্চয়, দুর্গকর্ম বা সৈন্যসমাবেশ করতে চান? নাকি তিনি নিজের সৈন্যদের অনুশীলনের জন্য উপযুক্ত দেশ-কাল অপেক্ষা করছেন? অথবা অপমান/অবহেলার কারণে তিনি কারও সঙ্গে যোগসাজশ ও বন্ধন চান, তাই আমাকে আটকাচ্ছেন?’
Do not assume bad faith immediately; interpret obstruction through a strategic lens (threats, preparations, timing, logistics, internal stability) before reacting.
It resembles root-cause analysis for blocked initiatives—checking security risk, resource mobilization, operational timing, and stakeholder dynamics before escalation.