आश्रयकारी सम्पन्नघाती पार्ष्णिरासारो मध्यम उदासीनो वा प्रतिकर्तव्यः संकटो मार्गः शोधयितव्यः कोशो दण्डो मित्रामित्राटवीबलं विष्ट्यृतुर्वा प्रतीक्ष्याः कृतदुर्गकर्मनिचयरक्षाक्षयः क्रीतबलनिर्वेदो मित्रबलनिर्वेदश्चागमिष्यति उपजपितारो वा नातित्वरयन्ति शत्रुरभिप्रायं वा पूरयिष्यति इति शनैर्यायात् विपर्यये शीघ्रम् ॥ कZ_१०.२.१३ ॥
āśrayakārī sampannaghātī pārṣṇir āsāro madhyama udāsīno vā pratikartavyaḥ saṃkaṭo mārgaḥ śodhayitavyaḥ kośo daṇḍo mitrāmitrāṭavībalaṃ viṣṭyṛtur vā pratīkṣyāḥ kṛtadurgakarmanicaya-rakṣā-kṣayaḥ krītabala-nirvedo mitrabala-nirvedaś cāgamiṣyati upajapitāro vā nātitvarayanti śatrur abhiprāyaṃ vā pūrayiṣyati iti śanair yāyāt viparyaye śīghram
যে শত্রু আশ্রয়/সমর্থন খোঁজে, সম্পদ-সমৃদ্ধিতে আঘাত করে এবং পশ্চাৎদিক থেকে আক্রমণ করে—সে শক্তিশালী হোক, সমশক্তি হোক বা নিরপেক্ষ হোক—তার প্রতিকার করা উচিত। দুর্গম পথ পরিষ্কার করতে হবে। কোষাগার ও দণ্ডশক্তি প্রস্তুত হওয়া পর্যন্ত, এবং মিত্র, অমিত্র, অটবী-বল, বাধ্যতামূলক শ্রম (বিষ্টি) ও ঋতু/আবহাওয়া অনুকূল হওয়া পর্যন্ত অপেক্ষা করা উচিত। দুর্গকর্ম, সঞ্চয়, রক্ষা এবং (শত্রুর) ক্ষয় ক্রমে ঘটবে; ভাড়াটে ও মিত্রসেনাও (অতিরিক্ত টানাপোড়েনে) ক্লান্ত হবে। অথবা অন্তর্ঘাতকারী গুপ্তচররা খুব তাড়াতাড়ি চাপ না-ও দিতে পারে; কিংবা শত্রু তার উদ্দেশ্য পূরণ করে ফেলতে পারে—তাই ধীরে অগ্রসর হও; বিপরীত হলে দ্রুত।
Campaign movement should not outrun fiscal capacity and coercive capability; otherwise supply, discipline, and bargaining power collapse.
Because infrastructure work, transport, and sustainment depend on labor availability and weather windows; ignoring them creates preventable failure.
Tempo is conditional: move slowly when enemy intentions, agent operations, and readiness are uncertain; move quickly when conditions favor decisive action.