विवाहानां तु त्रयाणां पूर्वेषां वर्णानां पाणिग्रहणात्सिद्धमुपावर्तनं शूद्राणां च प्रकर्मणः ॥ कZ_०३.१५.११ ॥
vivāhānāṃ tu trayāṇāṃ pūrveṣāṃ varṇānāṃ pāṇigrahaṇātsiddhamupāvartanaṃ śūdrāṇāṃ ca prakarmaṇaḥ
বিবাহের ক্ষেত্রে—প্রথম তিন বর্ণের জন্য উপাবর্তন (ফেরত/বিবাহ-বাতিল) পাণিগ্রহণ থেকেই প্রতিষ্ঠিত; আর শূদ্রদের ক্ষেত্রে সহবাস/সংসর্গের আরম্ভ (প্রকর্মণ) থেকে।
It reduces ambiguity in disputes (dowry/śulka, strīdhana, separation) by fixing when legal consequences attach, enabling predictable adjudication.