प्रचारचरित्रसंस्थानान्यनुपलभमानो हि प्रकृतः समुदयमज्ञानेन परिहापयति उत्थानक्लेशासहत्वादालस्येन शब्दादिष्विन्द्रियार्थेषु प्रसक्तः प्रमादेन संक्रोशाधर्मानर्थभीरुभायेन कार्यार्थिष्वनुग्रहबुद्धिः कामेन हिंसाबुद्धिः कोपेन विद्याद्रव्यवल्लभापाश्रयाद्दर्पेण तुलामानतर्कगणितान्तरोपधानाल्लोभेन ॥ कZ_०२.७.१० ॥
pracāracaritrasaṃsthānāny anupalabhamāno hi prakṛtaḥ samudayam ajñānena parihāpayati; utthānakleśāsahatvād ālasyena, śabdādiṣv indriyārtheṣu prasaktaḥ pramādena, saṃkrośādharmānarthabhīrubhāyena, kāryārthiṣv anugrahabuddhiḥ kāmena, hiṃsābuddhiḥ kopena, vidyādravyavallabhāpāśrayād darpeṇa, tulāmānatarkagaṇitāntaropadhānāl lobhena.
যে কর্মকর্তা প্রচার (ক্ষেত্র-কার্যকলাপ), আচরণ ও কার্য-অবস্থা নির্ণয় করতে পারে না, সে অজ্ঞতার কারণে সমষ্টিগত রাজস্বের ক্ষতি ঘটায়; কর্তব্যে উঠার পরিশ্রম সহ্য করতে না পেরে আলস্যে; শব্দ প্রভৃতি ইন্দ্রিয়বিষয়ে আসক্ত হয়ে অবহেলায়; জন-চিৎকার, অধর্ম বা অনর্থের ভয়ে; কামবশত আবেদনকারী/কার্যপ্রার্থীদের প্রতি অনুচিত অনুগ্রহবুদ্ধিতে; ক্রোধে হিংসাবুদ্ধিতে; বিদ্যা, ধন ও প্রিয়জনের আশ্রয়ে দম্ভে; এবং লোভে ওজন-মাপে জালিয়াতি করে ও যুক্তি-হিসাবের গোপন ফারাক রেখে।
Kauṭilya links revenue loss to predictable behavioral drivers; governance must therefore monitor both processes (movement, status, accounts) and character/temptations that generate fraud.
Manipulation of weights and measures (tulā-māna) and accounting/calculation tricks with concealed discrepancies (gaṇitāntaropadhāna), i.e., quantitative falsification.