Adhyaya 9

Verse 1

तस्मिन् रासभदैतेये सानुगे विनिपातिते सेव्यं गोगोपगोपीनां रम्यं तालवनं बभौ

যেতিয়া সেই গাধা-সদৃশ দৈত্য অনুচৰসহ নিপাতিত হ’ল, তেতিয়া মনোৰম তালবন গোপ, গাই আৰু গোপীসকলৰ বাবে নিৰ্ভয়ে উপভোগ্য স্থান হৈ উঠিল।

Verse 2

ततस् तौ जातहर्षौ तु वसुदेवसुताव् उभौ हत्वा धेनुकदैतेयं भाण्डीरवटम् आगतौ

তাৰ পাছত বসুদেৱৰ সেই দুয়ো পুত্ৰ আনন্দে উল্লসিত হ’ল; ধেনুক দৈত্যক বধ কৰি তেওঁলোকে ভাণ্ডীৰ-বটৰ ওচৰলৈ আহিল।

Verse 3

क्ष्वेलमानौ प्रगायन्तौ विचिन्वन्तौ च पादपान् चारयन्तौ च गा दूरे व्याहरन्तौ च नामभिः

তেওঁলোকে খেলি খেলি জোৰে গাই, গছ-গছনি চাই চাই ঘূৰি ফুৰিছিল; গাইবোৰক দূৰলৈ চৰাবলৈ লৈ গৈ, নাম ধৰি মাতি আনিছিল।

Verse 4

निर्योगपाशस्कन्धौ तौ वनमालाविभूषितौ शुशुभाते महात्मानौ बालशृङ्गाव् इवर्षभौ

জুৱাৰ ৰছী কাঁধত বহি, বনফুলৰ মালাৰে বিভূষিত সেই দুজন মহাত্মা নতুনকৈ গজোৱা শিঙ থকা দুটা কিশোৰ ষাঁড়ৰ দৰে দীপ্তিময় হৈ উঠিল।

Verse 5

सुवर्णाञ्जनचूर्णाभ्यां तौ तदा रुषिताम्बरौ महेन्द्रायुधसंयुक्तौ श्वेतकृष्णाव् इवाम्बुदौ

তেতিয়া সোণালী গুঁড়ি আৰু অঞ্জনে ৰঞ্জিত বস্ত্ৰধাৰী সেই দুজন ক্ৰোধত এনেকুৱা লাগিল—যেন ইন্দ্ৰায়ুধৰ বিজুলীৰে যুক্ত এটা শুভ্ৰ আৰু এটা কৃষ্ণ, দুটা মেঘ।

Verse 6

चेरतुर् लोकसिद्धाभिः क्रीडाभिर् इतरेतरम् समस्तलोकनाथानां नाथभूतौ भुवं गतौ

তেওঁলোকে লোকসিদ্ধ লীলাৰে পৰস্পৰে ক্ৰীড়া কৰিলে; আৰু সকলো লোকনাথৰো নাথ হৈ পৃথিৱীত বিচৰণ কৰিলে।

Verse 7

मनुष्यधर्माभिरतौ मानयन्तौ मनुष्यताम् तज्जातिगुणयुक्ताभिः क्रीडाभिश् चेरतुर् वनम्

মানৱধৰ্মত ৰত হৈ আৰু মানবত্বক সন্মান কৰি, সেই মানবজাতিৰ গুণ-আচাৰযুক্ত ক্ৰীড়াৰে তেওঁলোকে দুয়ো বনত বিচৰণ কৰিলে।

Verse 8

ततश् चान्दोलिकाभिश् च नियुद्धैश् च महाबलौ व्यायामं चक्रतुस् तत्र क्षेपणीयैस् तथाश्मभिः

তাৰপিছত সেই দুজন মহাবলী তাত ব্যায়াম কৰিলে—কেতিয়াবা দোলনাৰ খেলাৰে, কেতিয়াবা মল্লযুদ্ধৰে, আৰু কেতিয়াবা নিক্ষেপযোগ্য অস্ত্ৰ আৰু শিল নিক্ষেপ কৰি।

Verse 9

तल्लिप्सुर् असुरस् तत्र ह्य् उभयो रममाणयोः आजगाम प्रलम्बाख्यो गोपवेषतिरोहितः

তেওঁক ধৰি ল’বৰ বাসনাৰে, দুয়ো দলে খেলাত আনন্দিত থাকোঁতে, গোপালৰ বেশ ধৰি লুকাই প্ৰলম্ব নামৰ অসুৰ তাত আহিল।

Verse 10

सो ऽवगाहत निःशङ्कस् तेषां मध्यम् अमानुषः मानुषं वपुर् आस्थाय प्रलम्बो दानवोत्तमः

তাৰ পাছত সেই অমানুষ—দানৱসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ প্ৰলম্ব—নিঃশঙ্ক আৰু নিৰ্ভয় হৈ, মানৱ দেহ ধৰি তেওঁলোকৰ মাজলৈ সোমাল।

Verse 11

तयोश् छिद्रान्तरप्रेप्सुर् अविषह्यम् अमन्यत कृष्णं ततो रौहिणेयं हन्तुं चक्रे मनोरथम्

দুয়োৰ মাজত কোনো দুৰ্বল ফাঁক বিচাৰি, সি কৃষ্ণক সম্পূৰ্ণ অজেয় বুলি ভাবিলে; সেয়ে ৰৌহিণেয় (বলৰাম)ক বধ কৰিবলৈ মন স্থিৰ কৰিলে।

Verse 12

हरिणाक्रीडनं नाम बालक्रीडनकं ततः प्रकुर्वन्तो हि ते सर्वे द्वौ द्वौ युगपद् उत्पतन्

তাৰ পাছত তেওঁলোকে ‘হৰিণাক্ৰীড়ন’ নামৰ শিশুৰ খেল আৰম্ভ কৰিলে; সকলোৱে দুজন দুজনকৈ জুটি বেঁধি একেলগে জঁপিয়াই উঠিল।

Verse 13

श्रीदाम्ना सह गोविन्दः प्रलम्बेन तथा बलः गोपालैर् अपरैश् चान्ये गोपालाः सह पुप्लुवुः

শ্ৰীদামনৰ সৈতে গোবিন্দ, আৰু প্ৰলম্বৰ সৈতে বল (বলৰাম); আন গোপালসকলেও আন গোপালৰ সৈতে—সকলোৱে একেলগে খেলাত জঁপিয়াই আনন্দ কৰিলে।

Verse 14

श्रीदामानं ततः कृष्णः प्रलम्बं रोहिणीसुतः जितवान् कृष्णपक्षीयैर् गोपैर् अन्ये पराजिताः

তাৰ পিছত শ্ৰীদামানক শ্ৰীকৃষ্ণে জয় কৰিলে আৰু ৰোহিণীপুত্ৰ বলৰামে প্ৰলম্বক পৰাজিত কৰিলে; কৃষ্ণপক্ষৰ অন্য গোপসকলেও বাকিসকলক হৰুৱালে। গোপক্ৰীড়াতো প্ৰভুৰ পক্ষেই বিজয়ী হ’ল।

Verse 15

ते वाहयन्तस् त्व् अन्योन्यं भाण्डीरस्कन्धम् एत्य वै पुनर् निववृतुः सर्वे ये ये तत्र पराजिताः

তেওঁলোকে পালা কৰি ইজনে সিজনক বহন কৰি ভাণ্ডীৰ গছৰ উঁচু কাণ্ডলৈ আহিল; আৰু যিসকল তাত পৰাজিত হৈছিল, তেওঁলোক সকলোৱে পুনৰ উভতি গ’ল।

Verse 16

संकर्षणं तु स्कन्धेन शीघ्रम् उत्क्षिप्य दानवः न तस्थौ प्रजगामैव सचन्द्र इव वारिदः

কিন্তু দানৱে সংকৰ্ষণক সোনকালে কাঁধত তুলি তাত নাথাকিল; সি তৎক্ষণাৎ আগবাঢ়িল—যেন চন্দ্ৰসহ মেঘ আকাশত বেগে সৰি যায়।

Verse 17

असहन् रौहिणेयस्य स भारं दानवोत्तमः ववृधे सुमहाकायः प्रावृषीव बलाहकः

ৰৌহিণেয় (বলৰাম)ৰ ভাৰ সহিব নোৱাৰি সেই দানৱোত্তমে অতি বৃহৎ দেহ ধাৰণ কৰিলে—যেন বৰ্ষাকালত মেঘ ফুলে উঠে।

Verse 18

संकर्षणस् तु तं दृष्ट्वा दग्धशैलोपमाकृतिम् स्रग्दामलम्बाभरणं मुकुटाटोपिमस्तकम्

কিন্তু সংকৰ্ষণে তাক দেখিলে—অগ্নিদগ্ধ পৰ্বতৰ দৰে দেহ, মালা আৰু ঝুলন্ত অলংকাৰৰে ভূষিত, আৰু উঁচা মুকুটে শোভিত মস্তক—আৰু সেই ভয়ংকৰ ৰূপক গম্ভীৰ দৃষ্টিৰে চালে।

Verse 20

कृष्ण कृष्ण ह्रियाम्य् एष पर्वतोदग्रमूर्तिना केनापि पश्य दैत्येन गोपालछद्मरूपिणा

“কৃষ্ণ! কৃষ্ণ! মোক অপহৰণ কৰি লৈ গৈছে—চোৱা! গোপালৰ ছদ্মবেশ ধৰা কোনো দানৱ, পৰ্বতশিখৰৰ দৰে উঁচা দেহে মোক তুলি লৈ গৈছে।”

Verse 21

यद् अत्र साम्प्रतं कार्यं मया मधुनिषूदन तत् कथ्यतां प्रयात्य् एष दुरात्मातित्वरान्वितः

হে মধুনিষূদন, এই মুহূর্তত মই কি কৰিব লাগে কোৱা; কিয়নো এই দুষ্টাত্মা অতিশয় তাড়াতাড়ি কৰি প্ৰস্থান কৰিছে।

Verse 22

तम् आह रामं गोविन्दः स्मितभिन्नौष्ठसंपुटः महात्मा रौहिणेयस्य बलवीर्यप्रमाणवित्

তেতিয়া গোবিন্দে মৃদু হাঁহিৰে ওঁঠ অলপ ফাঁক কৰি ৰামক ক’লে। ৰৌহিণেয়ৰ বল-ৱীৰ্যৰ পৰিমাণ জানোতা সেই মহাত্মা প্ৰভুৱে নিশ্চিত বোধে তেওঁক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 23

किम् अयं मानुषो भावो व्यक्तम् एवावलम्ब्यते सर्वात्मन् सर्वगुह्यानां गुह्यगुह्यात्मना त्वया

ই কেনেকৈ কেৱল মানৱীয় অৱস্থা হ’ব পাৰে—আপুনি কেৱল প্ৰকাশিতৰ ওপৰত কেনেকৈ নিৰ্ভৰ কৰিব? হে সৰ্বাত্মন, আপুনি সকলো গোপনৰো পৰম গোপন, গোপনৰ ভিতৰৰো অন্তৰগোপন স্বৰূপে অৱস্থিত।

Verse 24

स्मराशेषजगन्नाथ कारणं कारणाग्रजम् आत्मानम् एकं तद्वच् च जगत्य् एकार्णवे च यत्

সকলো জগতৰ নাথক স্মৰণ কৰা—যি কাৰণৰো কাৰণ, সকলো কাৰণৰ আগৰ, একমাত্ৰ আত্মা। কিয়নো প্ৰলয়ত যেতিয়া জগত এক মহাসাগৰ হৈ যায়, তেতিয়াও সেই এক তত্ত্বই একা অৱশিষ্ট থাকে।

Verse 25

किं न वेत्सि यथाहं च त्वं चैकं कारणं भुवः भारावतारणार्थाय मर्त्यलोकम् उपागतौ

তুমি নাজানা নেকি যে তুমি আৰু মই—এই জগতৰ একমাত্ৰ পৰম কাৰণ? পৃথিৱীৰ ভাৰ লাঘৱ কৰিবলৈ আমি মৰ্ত্যলোকলৈ অৱতীৰ্ণ হৈছোঁ।

Verse 26

नभः शिरस् ते ऽम्बुमयी च मूर्तिः पादौ क्षितिर् वक्त्रम् अनन्त वह्निः सोमो मनस् ते श्वसितं समीरो दिशश् चतस्रो ऽव्यय बाहवस् ते

আকাশ তোমাৰ শিৰ, জলময় তোমাৰ মূৰ্তি; পৃথিৱী তোমাৰ পদ, অনন্ত অগ্নি তোমাৰ মুখ। চন্দ্ৰ তোমাৰ মন, বায়ু তোমাৰ শ্বাস; আৰু চাৰি দিশ—হে অব্যয়—তোমাৰ অক্ষয় বাহু।

Verse 27

सहस्रवक्त्रो हि भवान् महात्मा सहस्रहस्ताङ्घ्रिशरीरभेदः सहस्रपद्मोद्भवयोनिर् आद्यः सहस्रशस् त्वां मुनयो गृणन्ति

হে মহাত্মা প্ৰভু! তুমি সহস্ৰমুখ; অসংখ্য ৰূপভেদে সহস্ৰ হাত-পা ধাৰণ কৰা। তুমি আদ্য মূল, যাৰ পৰা সহস্ৰ পদ্মজন্মা জগত উদ্ভৱ; সেয়ে মুনিসকলে সহস্ৰভাৱে তোমাৰ গুণগান কৰে।

Verse 28

दिव्यं हि रूपं तव वेत्ति नान्यो देवैर् अशेषैर् अवताररूपम् तवार्च्यते वेत्सि न किं यद् अन्ते त्वय्य् एव विश्वं लयम् अभ्युपैति

তোমাৰ দিব্য ৰূপ আন কোনোয়ে নাজানে—সেই ৰূপ যি সকলো দেৱতাৰ বাবেও অৱতাৰ-ৰূপৰ আদৰ্শ। তোমাক আৰাধনা কৰা হয়; তথাপি কোনে সম্পূৰ্ণকৈ জানিব যে অন্তত সমগ্ৰ বিশ্ব তোমাতেই লয় পাই তোমাতেই চূড়ান্ত আশ্ৰয় লয়?

Verse 29

त्वया धृतेयं धरणी बिभर्ति चराचरं विश्वम् अनन्तमूर्ते कृतादिभेदैर् अज कालरूपो निमेषपूर्वो जगद् एतद् अत्सि

হে অনন্তমূর্তি বিষ্ণু! তোমাৰ ধাৰণৰ বাবেই এই ধৰণী চল-অচল সমগ্ৰ বিশ্ব বহন কৰে। হে অজ! তুমি কালৰূপ ধৰি কৃতাদি যুগভেদে ক্ষণসমূহ মাপা; আৰু অন্তত এই সমগ্ৰ জগতক গ্ৰাস কৰা।

Verse 30

अत्तं यथा वाडववह्निनाम्बु हिमस्वरूपं परिगृह्य कास्तम् हिमाचले भानुमतो ऽंशुसङ्गाज् जलत्वम् अभ्येति पुनस् तद् एव

যেনেকৈ বাডৱাগ্নিয়ে গ্ৰাস কৰা জল হিমৰ কঠিন ৰূপ ধৰি হিমালয়ত থাকে, কিন্তু সূৰ্যৰ কিৰণৰ স্পৰ্শত পুনৰ আগৰ দৰে জল হয়; তেনেকৈ ভিন্ন অৱস্থা গ্ৰহণ কৰা বস্তু যথোচিত কাৰণত নিজৰ স্বৰূপলৈ উভতি আহে।

Verse 31

एवं त्वया संहरणे ऽत्तम् एतज् जगत् समस्तं पुनर् अप्य् अवश्यम् तथैव सर्गाय समुद्यतस्य जगत्त्वम् अभ्येत्य् अनुकल्पम् ईश

এইদৰে প্ৰলয়কালত এই সমগ্ৰ জগত আপোনাৰ দ্বাৰা আকৰ্ষিত হৈ নিশ্চয় লীন হয়; আৰু আপুনি সৃষ্টিৰ বাবে পুনৰ উদ্যত হ’লে, ই ক্ৰম অনুসাৰে পুনৰ ‘জগত’ ৰূপে প্ৰকাশ পায়, হে ঈশ্বৰ।

Verse 32

भवान् अहं च विश्वात्मन्न् एकम् एव हि कारणम् जगतो ऽस्य जगत्य् अर्थे भेदेनावां व्यवस्थितौ

হে বিশ্বাত্মা, আপুনি আৰু মই প্ৰকৃততে এই জগতৰ একেই কাৰণ; কিন্তু জগতৰ উদ্দেশ্য—বিকাশ আৰু শাসন—ৰ বাবে আমি যেন ভিন্ন ৰূপে স্থিত।

Verse 33

तत् स्मर्यताम् अमेयात्मंस् त्वयात्मा जहि दानवम् मानुष्यम् एवावलम्ब्य बन्धूनां क्रियतां हितम्

হে অমেয়াত্মা, এই কথা স্মৰণ কৰা—নিজ আত্মশক্তিৰে সেই দানৱক বধ কৰা। কেৱল মানৱ ৰূপ অৱলম্বন কৰি নিজৰ বন্ধুসকলৰ হিত সাধন কৰা।

Verse 34

इति संस्मारितो विप्र कृष्णेन सुमहात्मना विहस्य पीडयाम् आस प्रलम्बं बलवान् बलः

হে বিপ্ৰ, মহাত্মা শ্ৰীকৃষ্ণে এইদৰে স্মৰণ কৰোৱাত, বলৱান বল (বলৰাম) হাঁহি উঠি প্ৰলম্বক চেপি পীড়া দিবলৈ ধৰিলে।

Verse 35

मुष्टिना चाहनन् मूर्ध्नि कोपसंरक्तलोचनः तेन चास्य प्रहारेण बहिर् याते विलोचने

ক্ৰোধত ৰক্তবৰ্ণ চকুৰে বলৰামে মুঠিৰে তাৰ মূৰত আঘাত কৰিলে; আৰু সেই আঘাতত তাৰ চকু দুটা ওলাই আহিল।

Verse 36

स निष्कासितमस्तिष्को मुखाच् छोणितम् उद्वमन् निपपात महीपृष्ठे दैत्यवर्यो ममार च

তাৰ মগজু ওলাই আহিল আৰু মুখেৰে তেজ বমি কৰি সেই শ্ৰেষ্ঠ দৈত্যই মাটিত ঢলি পৰি মৃত্যুবৰণ কৰিলে।

Verse 37

प्रलम्बं निहतं दृष्ट्वा बलेनाद्भुतकर्मणा प्रहृष्टास् तुष्टुवुर् गोपाः साधु साध्व् इति चाब्रुवन्

অদ্ভুত কৰ্ম কৰা বলৰামৰ দ্বাৰা প্ৰলম্বক নিহত হোৱা দেখি গোপবালকসকলে আনন্দিত হৈ 'সাধু! সাধু!' বুলি তেওঁৰ প্ৰশংসা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 38

संस्तूयमानो गोपैस् तु रामो दैत्ये निपातिते प्रलम्बे सह कृष्णेन पुनर् गोकुलम् आययौ

দৈত্য প্ৰলম্ব নিহত হোৱাৰ পাছত গোপবালকসকলৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত হৈ বলৰাম কৃষ্ণৰ সৈতে পুনৰ গোকুললৈ উভতি আহিল।