Adhyaya 25
बलरामस्य वारुणी-प्रसङ्गः, यमुनाकर्षणम्, लक्ष्मी-प्रदत्त-विभूषणम्, रेवती-विवाहः
পৰাশৰে মৈত্ৰেয়ক বৰ্ণনা কৰে—বনবিহাৰৰ সময়ত শেষ (অনন্ত) মানৱ-ছদ্মৰূপে ভগৱানৰ সৈতে বিচৰণ কৰে। কাৰ্য সিদ্ধ হোৱা দেখি বৰুণে অনন্তৰ উপভোগাৰ্থে বাৰুণী পঠায়; সি বৃন্দাৱনৰ কদম্ব গছৰ কোটৰত সন্নিধান কৰে। বলৰামে মদিৰাৰ গন্ধ পাই গোপ-গোপীসকলৰ সৈতে, গীত-বাদ্যৰ স্তুতিত, বাৰুণী পান কৰে। উষ্ণতাত ঘামবিন্দু দীপ্ত হৈ তেওঁ কয়—‘যমুনে, আহ’; নদীয়ে তাক মদোক্তি বুলি ভাবি নাহে। ক্ৰুদ্ধ হালায়ুধে যমুনাক তীৰত ধৰি পথৰ পৰা টানি বন প্লাৱিত কৰে; ভয়াকুল যমুনা দেহধাৰিণী হৈ ক্ষমা বিচাৰিলে বলৰামে মুক্ত কৰে। স্নানৰ পাছত তেওঁৰ কান্তি বৃদ্ধি পায়; উৎপলাৱতংস, এক কুণ্ডল, বৰুণপ্ৰেৰিত কমলমালা আৰু লক্ষ্মীদত্ত নীলবস্ত্ৰ লাভ হয়। দুমাহ ব্ৰজত ৰমি দ্বাৰকাত উভতি আহি ৰেৱতীক বিবাহ কৰে; নিশঠ আৰু উল্মুক নামে দুজন পুত্ৰ জন্মে।
Shlokas
Verse 1
वने विचरतस् तस्य सह गोपैर् महात्मनः मानुषछद्मरूपस्य शेषस्य धरणीभृतः
সেই মহাত্মা প্ৰভু গোপসকলৰ সৈতে বনতে বিচৰণ কৰোঁতে, ধৰণীধৰ শেষো মানৱ-ছদ্ম ৰূপ ধৰি তেওঁৰ কাষে কাষে চলিছিল।
Verse 2
निष्पादितोरुकार्यस्य कार्येणोर्वीविचारिणः उपभोगार्थम् अत्यर्थं वरुणः प्राह वारुणीम्
যি কৰ্তব্যৰ পথে পৃথিৱীত বিচৰণ কৰি মহৎ কাৰ্য সফল কৰিছিল, তেওঁৰ উপভোগৰ বাবে বৰুণে ‘ৱাৰুণী’ নামৰ দিব্য মদিৰা দান কৰিলে।
Verse 3
अभीष्टा सर्वदा यस्य मदिरे त्वं महौजसः अनन्तस्योपभोगाय तस्य गच्छ मुदे शुभे
হে মদিৰা! তুমি সেই মহাতেজস্বীৰ সদায় প্ৰিয়; হে শুভে, আনন্দে অনন্তৰ উপভোগৰ বাবে তেওঁৰ ওচৰলৈ যোৱা।
Verse 4
इत्य् उक्ता वारुणी तेन संनिधानम् अथाकरोत् वृन्दावनवनोत्पन्नकदम्बतरुकोटरे
এনেদৰে কোৱা হ’লে ৱাৰুণীয়ে নিজৰ সান্নিধ্য প্ৰকাশ কৰি, বৃন্দাৱনৰ বনতে জন্মা কদম্ব গছৰ কোটৰত অৱস্থান কৰিলে।
Verse 5
विचरन् बलदेवो ऽपि मदिरागन्धम् उत्तमम् आघ्राय मदिरातर्षम् अवापाथ पुरातनम्
বলদেৱো বিচৰণ কৰোঁতে উৎকৃষ্ট মদিৰাৰ সুগন্ধ ঘ্ৰাণ কৰি, কেৱল সেই গন্ধতেই তেওঁৰ ভিতৰত পুৰণি মদিৰা-তৃষ্ণা পুনৰ জাগি উঠিল।
Verse 6
ततः कदम्बात् सहसा मद्यधारां स लाङ्गली पतन्तीं वीक्ष्य मैत्रेय प्रययौ परमां मुदम्
তেতিয়া, হে মৈত্ৰেয়, লাঙলধাৰী বলৰামে কদম্ব গছৰ পৰা হঠাৎ পৰি অহা মদিৰাৰ ধাৰা দেখি পৰম আনন্দ লাভ কৰিলে।
Verse 7
पपौ च गोपगोपीभिः समवेतो मुदान्वितः प्रगीयमानो ललितं गीतवाद्यविशारदैः
সেই গোপ-গোপীসকলৰ সৈতে একেলগে মিলি আনন্দে পান কৰিলে; আৰু গীত-বাদ্যত নিপুণসকলে কোমল গীতে তেওঁৰ গুণগান কৰিলে।
Verse 8
स मत्तो ऽत्यन्तघर्माम्भःकणिकामौक्तिकोज्ज्वलः आगच्छ यमुने स्नातुम् इच्छामीत्य् आह विह्वलः
তেওঁ আকাংক্ষাত মত্ত হৈ, তীব্ৰ গৰমৰ ঘামৰ মুক্তাৰ দৰে বিন্দুত দেহ ঝলমল কৰি, ব্যাকুল হৈ ক’লে—“আহা, হে যমুনা! মই স্নান কৰিব বিচাৰোঁ।”
Verse 9
तस्य वाचं नदी सा तु मत्तोक्ताम् अवमन्य वै नाजगाम ततः क्रुद्धो हलं जग्राह लाङ्गली
কিন্তু সেই নদীয়ে তেওঁৰ বাক্যক মাতালৰ উক্তি বুলি অৱজ্ঞা কৰি নাহিল; তেতিয়া লাঙলধাৰী ক্ৰুদ্ধ হৈ হাল ধৰি ল’লে।
Verse 10
गृहीत्वा तां तटे तेन चकर्ष मदविह्वलः पापे नायासि नायासि गम्यताम् इच्छयान्यतः
মদত বিহ্বল হৈ তেওঁ তীৰত নদীক ধৰি টানি ক’লে—“পাপিনী, নাযাবি নাযাবি; মোৰ ইচ্ছা হ’লে তেনেহে আন ঠাইলৈ যাবি।”
Verse 11
साकृष्टा सहसा तेन मार्गं संत्यज्य निम्नगा यत्रास्ते बलभद्रो ऽसौ प्लावयाम् आस तद् वनम्
তেওঁ হঠাতে টানি আনাত নদীয়ে নিজৰ আগৰ পথ ত্যাগ কৰি য’ত বলভদ্ৰ থিয় আছিল তাতেই বোৱাই গ’ল আৰু সেই বনভূমি চাৰিওফালে প্লাৱিত কৰিলে।
Verse 12
शरीरिणी तथोपेत्य त्रासविह्वललोचना प्रसीदेत्य् अब्रवीद् रामं मुञ्च मां मुसलायुध
তাৰ পাছত সি দেহধাৰিণী হৈ, ভয়ত কঁপা চকুৰে, ৰাম (বলৰাম)ৰ ওচৰলৈ আহি ক’লে—“প্ৰসন্ন হওক, মোক মুক্ত কৰক, হে মুসলায়ুধ!”
Verse 13
सो ऽब्रवीद् अवजानासि मम शौर्यबले नदि सो ऽहं त्वां हलपातेन विनेष्यामि सहस्रधा
সেইয়ে ক’লে—“হে নদী, তুমি মোৰ শৌৰ্য আৰু বলক অৱজ্ঞা কৰিছা। সেয়ে মই হালৰ আঘাতে তোমাক সহস্ৰ খণ্ড কৰি চূর্ণ কৰিম।”
Verse 14
इत्य् उक्तयातिसंत्रासात् तया नद्या प्रसादितः भूभागे प्लाविते तस्मिन् मुमोच यमुनां बलः
এনেদৰে কোৱা হ’লে নদী মহাভয়ত শান্ত হ’ল। আৰু সেই ভূভাগ প্লাৱিত হোৱাৰ পাছত বলাই যমুনাক মুক্ত কৰি দিলে, আৰু তাক পুনৰ নিজৰ যথাযথ পথত ব’বলৈ দিলে।
Verse 15
ततः स्नातस्य वै कान्तिर् आजगाम महात्मनः अवतंसोत्पलं चारु गृहीत्वैकं च कुण्डलम्
তাৰ পাছত মহাত্মাই স্নান কৰাত তেওঁৰ কান্তি উজ্জ্বল হ’ল। তেওঁ মনোমোহা উৎপলক অৱতংসৰূপে আৰু এটা কুণ্ডল গ্ৰহণ কৰি নিজকে অলংকৃত কৰিলে।
Verse 16
वरुणप्रहितां चास्मै मालाम् अम्लानपङ्कजाम् समुद्राभे तथा वस्त्रे नीले लक्ष्मीर् अयच्छत
বৰুণে প্ৰেৰণ কৰা নুমলোৱা পদ্মমালা লক্ষ্মীয়ে তেওঁক দান কৰিলে; লগতে সাগৰবৰ্ণ নীলা দুটা বস্ত্ৰো দি ৰাজশ্ৰীৰে ভূষিত কৰিলে।
Verse 17
कृतावतंसः स तदा चारुकुण्डलभूषितः नीलाम्बरधरः स्रग्वी शुशुभे कान्तिसंयुतः
তেতিয়া তেওঁ শিৰোভূষণে সজ্জিত, মনোমোহা কুণ্ডলে অলংকৃত, নীলা বস্ত্ৰধাৰী আৰু মালাধাৰী হৈ দিৱ্য কান্তিত উজ্জ্বল হৈ উঠিল।
Verse 18
इत्थं विभूषितो रेमे तत्र रामस् तदा व्रजे मासद्वयेन यातश् च पुनः स द्वारकां पुरीम्
এইদৰে ভূষিত ৰাম (বলৰাম) তেতিয়া বৃজত সুখেৰে ৰমণ কৰিলে; আৰু দুমাহ পাৰ হ’লে পুনৰ দ্বাৰকা নগৰীলৈ উভতি গ’ল।
Verse 19
रेवतीं नाम तनयां रैवतस्य महीपतेः उपयेमे बलस् तस्यां जज्ञाते निशठोल्मुकौ
ৰৈৱত ৰজাৰ কন্যা ৰেৱতীক বলয়ে বিবাহ কৰিলে; আৰু তেওঁৰ গৰ্ভে নিশঠ আৰু উল্মুক—এই দুজন পুত্ৰ জন্মিল।
Frequently Asked Questions
The narrative frames it as a divine ‘upabhoga’ offering after the completion of great duties—signaling cosmic offices (Varuṇa) honoring the Lord’s manifestation (Ananta) and showing that even deities act under the higher sovereign order of Vishnu’s lila.
It depicts īśvara-niyantraṇa: nature and its courses are not autonomous against the Lord’s will. The river’s personified surrender (śaraṇāgati) and subsequent release illustrate that divine power is tempered by grace once humility and order are restored.