Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

मन्वन्तर-क्रमः (अतीत-सप्तमन्वन्तराः) तथा मन्वन्तरावताराः

ऊर्जः स्तम्भस् तथा प्राणो दत्तोलिर् ऋषभस् तथा निश्चरश् चार्वरीवांश् च तत्र सप्तर्षयो ऽभवन्

ūrjaḥ stambhas tathā prāṇo dattolir ṛṣabhas tathā niścaraś cārvarīvāṃś ca tatra saptarṣayo 'bhavan

সেই মন্বন্তৰত সপ্তঋষি হ’ল—ঊৰ্জ, স্তম্ভ, প্ৰাণ, দত্তোলি, ঋষভ, নিশ্চৰ আৰু চাৰ্বৰীৱান; বিষ্ণুৰ পৰম শাসনত তপস্যা আৰু দৃষ্টিৰে জগত ধাৰণ কৰিছিল।

ūrjaḥŪrja (name)
ūrjaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootūrjas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
stambhaḥStambha (name)
stambhaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootstambha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
tathāand also
tathā:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अनुक्रमसूचक (conjunctive/adverbial: 'and/also')
prāṇaḥPrāṇa (name)
prāṇaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
dattoliḥDattoli (name)
dattoliḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdattoli (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
ṛṣabhaḥṚṣabha (name)
ṛṣabhaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣabha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
tathāand also
tathā:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अनुक्रमसूचक (conjunctive/adverbial: 'and/also')
niścaraḥNiścara (name)
niścaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootniścara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
cārvarīvānCārvarīvān (name)
cārvarīvān:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootcārvarīvān (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction 'and')
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place: 'there')
saptaseven
sapta:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsapta (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; (सप्तर्षयः इत्यस्य विशेषणम्) पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (agreeing with saptarṣayaḥ)
saptarṣayaḥthe Seven Sages
saptarṣayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsapta + ṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; द्विगु-समास (संख्यापूर्वकः)
abhavanwere/occurred
abhavan:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

Sage Parāśara (speaking to Maitreya)

Ū
Ūrja
S
Stambha
P
Prāṇa
D
Dattoḷi
Ṛṣabha
N
Niścara
C
Cārvarīvān
V
Vishnu

FAQs

This verse identifies the specific Seven Sages for a particular Manvantara, indicating that each cosmic age has its own rishi-council that upholds dharma and transmits Vedic order.

Parāśara explains Manvantara as an ordered cycle in which key offices recur—Manu, Indra, and the Saptarishis—each set changing with the age while the cosmic rule remains grounded in Viṣṇu.

Even when the verse lists sages by name, the Purāṇic frame treats their manifestation and authority as functioning within Viṣṇu’s supreme governance, emphasizing him as the sustaining reality behind cosmic order.